የኢትዮጵያው የአባይ ግድብ እና የግብፅ የአስዋን ግድብ…

የኢትዮጵያው የአባይ ግድብ እና የግብፅ የአስዋን ግድብ…

(በዮሴፍ ወርቁ ደግፌ)

ታዋቂው ኢትዮጵያዊው ባለቅኔ የአለም ሎሬት ፀጋዬ ገብረመድህን “…አባይ አባይ…የሀገር አድባር…የውጭ ሲሳይ…” እያለ ባለቅኔው ግዕዙን ወንዝ-አባይን ለሀገሩ ባዳ-ጠላት ለውጭ-ሲሳይ በረከ እንደሆነ ሲወቅሰው፤ የእኛንም “ስንፍና” በውስጠ ቅኔው ሸንቆጥ በማድረግ አልፎአል። ምክንያት? አባይን ለአገር ባዳ ለውጭ ሲሳይ ያደረገው አባይ ራሱ ሳይሆን እኛው በመሆናችን። በአለም ላይ በርዝመቱ አንደኛ የሆነውን ታላቁን የአባይን ወንዝ ብቸኛ ምንጭ አድርጎ የተገነባው የግብፅ ዋነኛ የኢኮኖሚ ዋልታና ምሰሶ የሆነውን የአስዋን ግድብ በተመለከተ፤ ግብፆች የከተቡትን አጭር የእንግሊዘኛ ፅሁፍ ከመረጃ መረባቸው ላይ ያገኘሁትን፤ ለግንዛቤ ያህልና እኛም ከምንሰራው ስራ አኳያ ለመገምገም እንዲረዳ ከዚህ ፅሁፍ ጋር አያይዤ አቅርቤዋለሁ። የአስዋን ግድብ ከተገደበና ለግብፅ መጠነ ሰፊ ጥቅም መስጠት ከጀመረ ከ45 አመታት በላይ እንደሞላው ታውቁ ነበርን? አዎን የግብፁ አባይ (የአስዋን ግድብ) ለግማሽ ምዕተ አመት ያህል ከፍተኛ ጥቅሞችን ለግብፅ ሲያበረክት፤ ኢትዮጵያ በተባለችው ምድር ላይ የሚኖረውና የአባይ ምንጭ የሆነው ጎስቋላና “ምስኪን” ህዝብ ግን መፅሀፍ ቅዱስ እንደሚገልፀውና አብዛኛውም ህዝብም ለሁለት ሺ አመታትም በክርስትና እምነት እንደመቆየቱ መጠን እንደ እባብ ብልህ እንደ እርግብም የዋህ ሁን  በሚለው መጽሀፍ ቅዱሳዊ መርህ መሰረት እየኖረ ያልተገኘ ህዝብ ነው ። ርግብነቱ(?) አለን ብንል እንኳን፤ ብልህነታችን የታል? ፈጣሪ የሰጠንን ታላቅ የውሀ በረከት ስንጠቀምበትና ከርሃብ ስንወጣ ሳይሆን በርሀብ ምክንያት ፈጣሪን በማማረር  እየኖረን አለንና።

የሀገሪትዋ ረጅም ታሪክ በሙሉ የእርስ በርስ ጦርነት ታሪክ በመሆኑ ያፈራናቸው ጦረኛ መሪዎችንና በኢኮኖሚ የደቀቀ ህዝብን እንጂ ሀገር የሚያለማ ፈፅሞ አልነበረም። ስለሆነም በግብፅ ወይም በሌላው አለም ህዝብ ሳይሆን በራሳችን ችግር ምክንያት፤ አባይንም ይሁን ሌሎች በረከቶቻችንን ለመጠቀም ባለመቻላችን፤ ለዘመናት በመባከን ምክንያት የተራቆትን “ምስኪን” ህዝቦች ነን። በመሆኑም እስከዛሬም ድረስ በአለም ፊት ችጋራምና ተመፅዋች፤ መከረኛና ስደተኛ፤  ደግሞም የርሀብና የድርቅ ጥሩ ማስረጃዎች ሆነን እንገኛለን። በዘመናት የአዙሪት ጦርነት እኛ ስንተላለቅ፤ ከሞኝ ደጃፍ ሞፈር ይቆረጣል እንዲሉ አባይንም ይሁን ሌሎች ወንዞቻችንን፤ የተፈጥሮ ድንግል መሬታችንን፤ የሰው ሀይል ሀብታችንን፤ ምንም ሳንጠቀምባቸው የግሎባላይዜሽን ዘመን ላይ ደርሰናል። አባይንም ቢሆን በደፈናው አባይ! አባይ! እያልን ወንዙን በዘፈን ስናሞካክሽ፤ እህል ሊሆን ባልቻለና ጥቅም ባልሰጠ ባዶ ታሪክ በሜዳ ላይ ለዘመናት ስንፎክርና ስናቅራራ፤  የበረከት ምንጮቻችን በከንቱ ባከኑ።  ከዚህ አንፃር ኢኮኖሚያዊ መመዘኛውን እንኳን ትተን በአስዋን ግድብ መመዘኛ ብቻ ኢትዮጵያ ከግብፅ ጋር ብትወዳደር ቢያንስ 50 (ሀምሳ) አመታት ያህል በልማት ወደሁዋላ ቀርታለች።

የግብፅ ሲሳይ የሆነው “የአባይ ግድብ”፤ የአስዋን ግድብ ይዞታ ባጭሩ ስንመለከት፤ የአስዋን ግድብ አስር ቢሊዮን ኪሎዋት/ሰዓት በአመት የሚያመነጭ አቅም ያለው ሲሆን፤ ከ45 አመታት በፊት ግንባታው አንድ ቢሊዮን ዶላር እንደ ፈጀ ተጠቅሶአል። የአስዋን ግድብ አንድ መቶ አስራ አንድ ሜትር ጥልቀት፤ አራት ኪሎ ሜትር የወርድ ስፋትና፤ ሃያ ሁለት ኪሎ ሜትር ያህል ርዝመት ያለው ሰው ሰራሽ ታላቅ ሀይቅና የውሀ ሀብት ክምችት የፈጠረላቸውም መሆኑን ግብፆች በኩራት ይገልፃሉ። በቀድሞው የግብፅ ፕሬዜዳንት ጋማል አብዱል ናስር ስም የተሰየመው የ“ናስር” ሰው ሰራሽ ሀይቅ ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን ጥቅሞች እየሰጠ እንደሚገኝና የአባይ ወንዝ ለግብፅ ብቻ እንደተፈጠረ፤ በዚህም ደግሞ እንደሚቀጥል የግብፆች ሀሳብ የትየለሌ ነው። ኢትዮጵያዊው አባይ ለግብፅ ከሚሰጣቸው ዋና ዋና ጥቅሞች ውስጥ አንዱ፤ በየአመቱ አርባ ሚሊዮን ቶን ደለል ለም አፈር ከኢትዮጵያ ምድር አግበስብሶ ለግብፅ ተፈጥሮአዊና ዘመናዊ የግብርና ልማት ከፍተኛ በረከት መስጠቱ ነው። በዚህም የሰሜኑ ኢትዮጵያ የሀገራችንን ክፍል የለም አፈር ደሀ አድርጎታል። ከዚህም የተነሳ ነው ግኡዝ የሆነው ወንዝ እንደ ባእድ ጠላት ተቆጥሮ፤ “አባይ ለሀገሩ ባእድ ጠላት ለውጭ ሲሳይ በረከት” የተባለውም። አባይ ለግብፅ ቢያንስ በሚከተሉት ስምንት የኢኮኖሚ መሰረቶች ማገልገሉን መረዳታችን ሳይሆን የሚጠቅመን፤ እኛስ? የሚል ተገቢ እልህና ቁጭት ሲያድርብንና ለመስራትም መነሳት ስንችል ብቻ ነው። አባይ ከብዙ በጥቂቱ ለግብፅ የሚከተሉትን ጥቅም እየሰጠ ነው። እኛስ?

  1. በሀይድሮ (የውሀ ሃይል) ኤሌክትሪክ ምንጭነት፤
  2.  የአሳ ሀብት ማስገሪያ (አሳ ማርቢያና መሰብሰቢያ) ሀይቅነት፤
  3. በውሀ ትራንስፖርትነትና የመዝናኛ አገልግሎት ሰጭነት፤
  4.  በዘመናዊ መስኖ ግብርና ልማት አገልግሎት፤
  5. በድንግል እና ለም አፈር ግብርና በረከት፤ (Organic and fertile Soil)
  6.  በምግብና በመጠጥ ውሀ አገልግሎት፤
  7. በግንባታና የተለያዩ ስራዎች አገልግሎት፤
  8.  በረሀማነትን የመቀነስ አገልግሎት ዋነኞቹ ናቸው።

መልካም ነው፤ እንኳንም አባይ ግብፅን ጠቀመ፤ አበለጠገም። ኢትዮጵያም በግብፅ ልማትና ብልጥግና አግባብ ያልሆነ ቅናት ቀንታ፤ ግብፅን በጦርነት ወርራ ልማትዋን ላውድም፤ አባይንም ለብቻዬ ልጠቀም አላለችም። ኢትዮጵያ ያለችው ነገር ቢኖር፤ ባጭር አገላለፅ የሚከተለውን ይመስለኛል። አንድ ቤተሰብ በቤቱ ውስጥ ምግብ አዘጋጅቶ ለመብላት፤ ጎረቤቱን ሄዶ ማስፈቀድ አያስፈልገውም ነው። ኢትዮጵያ አባይን በመገደብ የዘመናት ድሀ ህዝብዋን ለመጥቀም፤ የቅርብም ይሁን የሩቅ ጎረቤትዎችዋን ማስፈቀድ ፈፅሞ አይገባትም። ምናልባት ምግቡን አብረን እንብላ ብላ መጋበዝ ባህላችንም ነው። ይህንንም ደግሞ አድርጋለች። ለአባይ ምንጭ/መነሻ ያልሆነችው ግብፅ ይህን ያህል በአባይ የውሀ ሀብት የመጠቀም መብት ካገኘች፤ የአባይ ዋነኛ ምንጭ የሆነችው ኢትዮጵያ እጅግ ዘግይታም ቢሆን፤ የውሀ ሀብትዋን ዛሬ ልትጠቀምበት ስትሞክር፤ ግብፅ “እንዴት ተደርጎ?” በማለት መፎከርዋ ጎረቤት ጎረቤቱን ያንተን ቤት የማስተዳድረው እኔ ስለሆንኩ በቤትህ ውስጥ አዘጋጅተህ ለምትበላው ምግብ እኔን አስፈቅደኝ፤ አለዚያ ወዮልህ!ይመስላል የግብፅ አቀራረብ። እኔን የሚገርመኝና የሚያሳዝነኝ የግብፅ ማንኛውም አይነት ፉከራ ሳይሆን፤ ኢትዮጵያ የውሀ ሀብትዋን ለመጠቀም ከግብፅ አንፃር እንኳን ሲታይ አምሳ አመታትን ሙሉ ወደ ሁዋላ የመቅረትዋ ጉዳይ ብቻ ነው። ከዚህ አንጣር ኢትዮጵያ፤ ርሀብን እንደ ብልፅግና ቆጥራ፤ ዜጎችዋን በመከራና በእርዛት ለዘመናት በመፍጀት ከንቱነትዋን ያረጋገጠች አገር ስትሆን፤ ለውጭው አለም ግን ምቹና ታላቅ ሲሳይና በረከት የመሆንዋን እንቆቅልሽ በእፍረትም፤ በድፍረትም መናገር ያስፈልጋል። ምናልባት ትንሽ ወኔ ቢቀሰቅስብን።

ያለፈው አለፈ። ዛሬ ድንገት በመባነን ኢትዮጵያ አባይን ብትገነባና እንደተባለውም 6000 ያህል (ስድስት ሺ) ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ሃይል ብታመነጭ ግብፅ ትጎዳ ይሆን? የማይመስል ነገር ለ….አትንገር፤ የሚባለው ተረት ግብፅ ውስጥ ላለመኖሩ አንጠይቅም። አካሄድዋ ያስታውቃልና። ምክንያቱም ግብፅ የውሃ እጥረት እንደማያጋጥማት የታወቀና በቅርቡም የአለም አቀፍ የኤክፐርቶችም ቡድንም ያረጋገጠው ጉዳይ ሆኖ ሳለ፤ የግብፅ ጫጫታ ከየት የመጣ ነው? ግብፅን ይህን ያህል ያሰጋት ከቶ ምንድን ይሆን? በዚህ ፅሁፍ አቅራቢ እምነት ግብፅ ላይ ሊፈጠርባት የማይችለው ምንም አይነት ችግር አይደለም ግብፅን ያሰጋት። ይልቁንም፤ ኢትዮጵያ ከአባይ ግንባታ በሁዋላ ሊኖራት የሚችለውን ኢኮኖሚዊ ጉልበት፤ በአፍሪካም ይሁን በአለም አቀፍ ደረጃ፤ ሊኖራት በሚችለው ፖለቲካዊና ማህበራዊ እንዲሁም ዲፖሎማሲያዊ ተሰሚነቶችና ጫናዎች የተነሳ ግብፅ አስቀድማ ስጋት ገብቶአት እንደሆነ ነው’ንጂ ሌላ በቂ ምክንያት የላትም። እንዲያውም ግብፅንም ተጠቃሚ የሚያደርግ ስራ ኢትዮጵያ እንምትሰራ ነው የሚታመነው፤  ይኸውም ቢያንስ 1ኛ/ ሐይድሮ ኤለክትሪክ በማቅረብ/በመሸጥ 2ኛ/ በአፈር ደለል እየተሞላ የሚያስቸግራትን የአስዋን ግድብዋን ንጡህ ውሀ በመላክ ናቸው። ዝርዝሩን ለውሀው ባለሙያዎቹ እተወዋለሁ።

ወደእኛ ጉዳይ ስመጣ ግን፤ ኢትዮጵያ ሀገሬ! ህዝባችን! ኢትዮጵያ! ወዘተ እያልን የምንቆጭ ሁሉ፤ የአባይ ጉዳይ ኢኮኖሚያዊ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን ጂኦ-ፖለቲካዊ እንደሆነና ከእኛ አልፎ የሰሜንና የምስራቅ አፍሪካ ሀገራትንና እንዲሁም በሌሎች ሩቅ ሀገራት ላይም ትልቅ ተፅእኖ እንዳለው ማስተዋል የመጀመሪያው ታላቅ መረዳት ነው። በዚህም የኢትዮጵያን ታላቅነት የሚያጎላ ብቻ ሳይሆን ትልቅ ሁለገብ ጠቀሜታ የሚያመጣላትም መሆኑን መረዳት ሁለተኛው ታላቅ ግንዛቤ ይሆናል። ደግሞም አባይን እንዲህ  አድረገን እንጠቀምበት ብሎ ለመስራት መነሳት ሶስተኛውና ከሁሉ የሚልቀው ግንዛቤ እና ስራ ነው። በመሆኑም የውስጥና የጋራ ችግራችንን  ወይም አለመግባባታችንን በጋራ በመፍታት ለአባይ ጉዳይ በህብረት ካልተነሳን በስተቀር፤ በግሎባላይዜሽን ዘመን ላይም ደርሰን እያለ፤ እንደሌላው ህዝብ እያሰብን የምንኖር ሰዎች ለመሆናችን ጥርጣሬ ብቻ ሳይሆን፤ በርግጥ የሰብእና ጉድለት የሌለብን ህዝቦች ለመሆናችን በሚገባ መፈተሽ ያለበን ይመስለኛል።ይኸውም ህዝባችንን ከሺ አመታት ድንቁርናና ርሀብ ከማውጣት ይልቅ ምናልባት የግል ስምና የፖለቲካ ዝና ወይም የግል ጥቅም በልጦብን፤ በታሪካችን እንደተለመደው እርስ በርስ መቆራቆዝ አሁንም ቢቀጥል፤ ሌላው በእኛ ለመጠቀምና የእኛን ሀብት እየበላ ለመኖር የሚፈልግ ሁሉ የምንጨራረስበትን መሳሪያ ያቀብለናል። በቅድሚያ እዚህ ላይ አንባቢ መረዳት ያለባችሁ ነገር ቢኖር፤ ኢትዮጵያ ምንም አይነት የውጭ እርዳታ ለአባይ ግድብ ስራ እንዳታገኝ ግብፅ ከፍተኛ ዲፕሎማሲያዊና ፖለቲካዊ ድል ማግኘትዋን ልብ በሉ። ከዚህ የተነሳ ኢትዮጵያ በራሴ ወጭ ግድቡን እሰራለሁ ለማለት ተገድዳ እየተንቀሳቀሰች ነው።  የሰሞኑን የግብፅ ፕሬዜዳንት የካቢኔ አበላትና የፖለቲካ መሪዎች ያደረጉትን ስብሰባ በተለያዩ ቻናሎች ላይ ተመልክተን ከሆነ የሚያስገርምና የማስፈራራት ውይይት ማድረጋቸው፤ ከላይ ያለውን ሀሳቤን  የሚያጠናክር ነው። ከውይታቸው ውስጥ የሚከተለው ባጭሩ ይገኝበታል። “የአዲስ አበባውን  ኤምባሲያችንን ዘግተን በስለላ ስራ በመሰማራት የውስጥ ጉዳያቸው ያልተረጋጋ ስለሆነ ጣልቃ እየገባን ኢትዮጵያን ማተራመስ አለብን”፤ “ከኢትዮጵያ ህዝብ ውስጥ ከ35% በላይ የሆነውን ህዝብ የሚወከለው ተቃዋሚ ሀይል የሆነውን ኦነግ በመጠቀም ግድቡ እንዳይሰራ በሀይል ማደናቀፍ አለብን”፤ “ኤርትራን ጅቡቲንና ሶማሊያን የሚያካትት ትሪያንግል አክሲስ ሰርተን ኢትዮጵያን ማጥቃትና ማዳከም አለብን”፤ “ሁሉንም አማራጮች አድርገን ካቃተን ደግሞ ሀይል በመጠቀም ግድቡን ማውደም አለብን” ወዘተ የመሳሰሉትን ጠንካራና ነገርግን ያልተጠበቁ ፖለቲካዊና ዲፕሎማሲያዊ ብስለት የሌላቸው ግልብ ሀሳቦችን ሲወያዩ  ነበር የተስተዋሉት። (“ኢትዮጵያ ማለት የግብፅ ብሄራዊ እግር ኳስ ቡድን እንኳን ዘወትር የሚያሸንፋት ሀገር ነች” ወዘተ በማለት ተዛማችነት የሌለው ሀሳብ ሁሉ በማድረግ ሲወያዩ ነበር) እንዲያውም  ፕሬዜዳንት ሙርሲ ስለምትሰጡት ሀሳብ ጥንቃቄ አድርጉ፤ ውይይታችን በቀጥታ ስርጭት እየተላለፈ ነውና፤ በማለት ባያቋርጡአቸው ኖሮ፤ የግብፅ ባለስልጣናትን የከፋና ጥበብ የጎደለው ውይይት በተጨማሪ በተመለከትን ነበር።

በሌላ በኩል ወደ ስምምነት ከሚያመጡን ወቅታዊ ታላላቅ አባባሎች ውስጥ አንዱ የተቃዋሚ ፓርቲ መሪ በሆኑት በዶ/ር መረራ ጉዲና የተጠቀሰው ትልቅ ቦታ የሚሰጠው ነው፤”የአገራችን ተቃዋሚ ፓርቲዎች ለውጭ ሃይል መጠቀሚያ ለመሆን ይዘጋጃሉ የሚል ግምት የለኝም…አባይን በሚመለከት ከኢህአዴግ ያነሰ የአገር ስሜት አላቸው ብዬ አልገምትም” አባባላቸው ከፖለቲካ ልዩነት በፊት የሀገር ልማት ይቅደም የሚልና፤  ለሀገሪትዋም የሚበጅ የአመለካከት ታላቅ ለውጥ የተደረገበት ፖሊሲ ነው። ከሌሎችም ይህ ይጠበቃል። ስለሆነም ከእኔ በላይ አዋቂና ለሀገር አሳቢ ለአሳር ነው ወይም ከእኛ ወዲያ ፉጨት አፍ ለማሞጥሞጥ ነው ከሚባለው ሀገርኛ ጎጂ አባባል ነፃ በመውጣት የመቻቻልና የመደራደር ተስማምቶም ለመስራት የእውቀትን ክህሎት ብቻ ሳይሆን፤ በተግባር እንነሳና አባይን ብቻ ሳይሆን ሌሎችንም በርካታ የልማት ስራዎችን እንስራ። “የእኔ መንገድ ብቻ ትክክል ነው” (my way is the high way) የሚለው ያረጀና ያፈጀ በግሎባላይዜሽን ዘመን የማይሰራ የግልና የቡድን አስተሳሰብ “ የጋራ ውሳኔያችን ትክክል ነው” በሚለው መተካት ያለበት አሁኑኑ ነው። ስለሆነም ከአባይ ግድብ ግንባታ በፊት ሰብአዊ መብት ይከበር! ዲሞክራሲና ፍትህ ይገንባ !!! ” የምንልም ሰዎችም እንሁን፤ ወይሞ ደግሞ ታላቁን ጠላት ድህነትን አስቀድመን እንዋጋ !!! ዲሞክራሲ እህል ከጠገብን በሁዋላ !!! ” የምንል ሁላችን፤ የአባይ ግድብ ግንባታ ጉዳይ ያንድ ወገን (ግሩፕ) ወይም ፓርቲ ጉዳይ ሳይሆን፤ የሁላችንም የጋራ ጉዳይ ነውና፤ በአባይ ጉዳይ ማንም ማንንም እንዳያገልል ሁላችንም እንጠንቀቅ አጥርተንም እንመልከት አርቀንም ለትውልድ እናስብ ዘንድ ይገባል። ስለሆነም ፖለቲከኛ ነኝ የምንል ሁሉ የግል አጀንዳንና በተለይም እርስ በርስ ጥላቻንና ክፋትን በማስወገድ ለሀገር ልማትና ለህዝብ አንድነት ሲባል በአባይ ግንባታ ላይ ብቻ ሳይሆን በሌሎችም ታላላቅ ሀገራዊ ጉዳዮች ላይ በጋራ ብሄራዊ መግባባትን በመፍጠር  በልዩነትም ቢሆን ባብላጫ ድምፅ ተስማምተን የሚገባውን አስቀድመን እንድናደርግ። የፖለቲካ አመለካከት ልዩነቱ ከዚያ በሁዋላ ይምጣ። ከፖለቲካ የበላይነት የሀገር ልማትና የህዝብ አንድነት ይቅደም። የልብ አይኖቻችንን እግዚአብሄር ያብራልን የሚል ፀሎት ብቻውን የእኛ ፈቃደኝነት ከሌለበት ከምኞታችን ያለፈ ዋጋ የሌለው መሆኑን እንወቅ። ያለ ሰው ፈቃድና መታዘዝ እግዚአብሄር ሊረዳ አይችልምና። ህብረትና አንድነት፤ ሰላምና ልማት፤ ለምድራችን የሚመጣው በእኛ ፍላጎት፤ ፈቃድና መታዘዝ ብቻ ነውና። አሜን ይሁንልን !!! ስለአስዋን ግድባቸው ግብፆች በእንግሊዝኛ የከተቡት የሚከተለው ነው።

Aswan High Dam, Araic Al-Sadd al-ʿĀlī, rockfill dam across the Nile River, at Aswan, Egypt, completed in 1970 (and formally inaugurated in January 1971) at a cost of about $1 billion. The dam, 364 feet (111 meters) high, with a crest length of 12,562 feet (3,830 meters) and a volume of 57,940,000 cubic yards (44,300,000 cubic meters), impounds a reservoir, Lake Nasser, that has a gross capacity of 5.97 trillion cubic feet (169 billion cubic meters). Of the Nile’s total annual discharge, some 2.6 trillion cubic feet (74 billion cubic meters) of water have been allocated by treaty between Egypt and Sudan, with about 1.96 trillion cubic feet (55.5 billion cubic meters) apportioned to Egypt and the remainder to Sudan. Lake Nasser backs up the Nile about 200 miles (320 km) in Egypt and almost 100 miles (160 km) farther upstream (south) in Sudan; creation of the reservoir necessitated the costly relocation of the ancient Egyptian temple complex of Abu Simbel, which would otherwise have been submerged. Ninety thousand Egyptian fellahin (peasants) and Sudanese Nubian nomads had to be relocated. Fifty thousand Egyptians were transported to the Kawm Umbū valley, 30 miles (50 km) north of Aswan, to form a new agricultural zone called Nubaria, and most of the Sudanese were resettled around Khashm al-Qirbah, Sudan. The Aswan High Dam yields enormous benefits to the economy of Egypt.

For the first time in history, the annual Nile flood can be controlled by man. The dam impounds the flood waters, releasing them when needed to maximize their utility on irrigated land, to water hundreds of thousands of new acres, to improve navigation both above and below Aswān, and to generate enormous amounts of electric power (the dam’s 12 turbines can generate 10 billion kilowatt-hours annually). The reservoir, which has a depth of 300 feet (90 meters) and averages 14 miles (22 km) in width, supports a fishing industry. The Aswan High Dam has produced several negative side effects, however, chief of which is a gradual decrease in the fertility and hence the productivity of Egypt’s riverside agricultural lands. This is because of the dam’s complete control of the Nile’s annual flooding. Much of the flood and its load of rich fertilizing silt is now impounded in reservoirs and canals; the silt is thus no longer deposited by the Nile’s rising waters on farmlands. Egypt’s annual application of about 1 million tons of artificial fertilizers is an inadequate substitute for the 40 million tons of silt formerly deposited annually by the Nile flood. Completed in 1902, with its crest raised in 1912 and 1933, an earlier dam 4 miles (6 km) downstream from the Aswan High Dam holds back about 174.2 billion cubic feet (4.9 billion cubic meters) of water from the tail of the Nile flood in the late autumn. Once one of the largest dams in the world, it is 7,027 feet (2,142 meters) long and is pierced by 180 sluices that formerly passed the whole Nile flood, with its heavy load of silt.

የኢህአፓ ትውልድ ሌጋሲ እና መጭው ዘመን

ይህ ዳሰሳዊ ፅሁፍ ሶስት የኢትዮጵያ ትውልዶች ለ50 አመታት (ግማሽ ምእተ አመት) ያህል ያደረጉትን ፖለቲካዊ ትግልና ጭንገፋ፤ ውድቀት፥ ድንዛዜና ተስፋ መቁረጥ፥ ደግሞም ማንሰራራትና ተስፋ መለምለም (ትንሳኤ) ዙሪያ እያጠነጠነ፤ በዚያች ምድር የፖለቲካ ሀሁ- መደራደር-መቻቻልና-በልዩነትም አብሮ መስራት (ዲሞክራሲ) እስከተቻለ ድረስ፤ በመጭው የቅርብ ዘመናት በተለይም ሶስተኛው ትውልድ ብዬ በምጠራው አማካይነት ህዝቡ በጣም ርቆ በተሰቀለ የተስፋ-ዳቦ ከመኖር ወጥቶ ትንሳኤ በእጁና በደጁ እንደሆነ ይሞግታል።

የመጀመሪያው ትውልድ የምለው በንጉስ ሀይለስላሴ አገዛዝ የመውደቂያ ዘመን ላይ በወጣትነት የእድሜ ክልል ውስጥ የነበረውን ሲሆን፤ ትውልዱ በፖለቲካው-በኢኮኖሚው-በማህበራዊውና በሃይማኖቱም ሳይቀር ሀገሪቱን በ”መምራት” ታላቅ ሚና የነበረው እነ አቶ መለስ ዜናዊ የሚጠቃለሉበት የኢህአፓ ትውልድ ነው። ይህ ትውልድ በእውቀት ክህሎቱ የማይታማ ጠንካራ ትውልድ የነበረ ቢሆንም፤ የግራ-ዘመም ፖለቲካ (Communist Ideology) በእጅጉ ስለተጠናወተው የፖለቲካ ስልጣን ከአመጽ ትግል በስተቀር በዲሞክራሲ መንገድ ይገኛል ብሎ የማያምን ትውልድ ነበር። በመሆኑም የዲሞክራሲ እምብርት የሆነውን ፖለቲካዊ መደራደር-መቻቻልና-አብሮ መስራት ፈጽሞ ስላልሆነለት በጥይት የተጨራረሰ ሲሆን ከዚያ የተረፈው ጥቂት አባላቱም ህወሀት-ኢህአዴግን ጨምሮ ተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅቶችን እዚህም-እዚያም ቢመሰርትም “ያደቆነ-ሰይጣን ሳያቀስስ አይለቅም” እንዲሉ በግሎባላይዜሽን ዘመንም ላይ የዲሞክራሲ ሀሁ ጠፍቶት መደራደር-መቻቻልና-በልዩነትም አብሮ መስራት አቅቶት፥ እርስበርሱ እየተጣላ-እየተሰነጣጠቀ-እየተፈረካከሰ ወርቃማ ፖለቲካዊ ዘመኑን በከንቱ እየጨረሰ ይገኛል። ስለሆነም ይህ ትውልድ ሀገሪትዋን በመምራት ሳይሆን በመንዳት የሚታወቅ ትውልድ ለመሆኑ ማስረጃው ይህ ዛሬ የሚታየው ፍሬው ነው። ስር የሰደደው እርስ በርስ መናቆርና-ጥላቻ-ክፋትና-ቂምበቀል-በግፍና በጭካኔ መጠፋፋት የሆነው የዚህ ትውልድ ፖለቲካዊ ፖሊሲ በማንኛውም መንገድ ፍሬ አልባ አድርጎናል። በመሆኑም ዛሬ ከሚታየው ፖለቲካዊ ፍሬዎች ተነስተን የትውልዱን መገለጫዎች እንዘርዝር ብንል፤ ከላይ ከተጠቀሰው ፍሬ አልባነት በስተቀር ሌላ መልካም ነገር መኖሩን የምታሳዩን ወገኖች ካላችሁ አሳዩን። በመሆኑም በዚህ ጽሁፍ አቅራቢ እምነት ትውልዱም-ሀገሪትዋ ሳያልፍላቸው፤ ለትውልዱ የተወሰነለት ዘመን በማለቁ ትውልዱ የመጨረሻ ፖለቲካው ሞት ፍፃሜው ላይ መድረሱን ማረጋገጫው የአቶ መለስ ዜናዊ ድንገተኛ ሞት ሳይሆን ውጤት (ፍሬው) ነው።

ሁለተኛው ትውልድ ህወሃት-ኢህአዴግ ስልጣን በያዘበት ዘመን በወጣትነት የእድሜ ክልል ውስጥ የነበረውን የሚመለከት ሲሆን፤ ይህ ትውልድ ከእርሱ በፊት በነበረው የኢህአፓ ትውልድና ከእርሱ በሁዋላ በመጣው አዲስ ትውልድ (3ኛ ትውልድ) መሀከል እንደ ሳንዲዊች ተጨፍልቆ፤ ፖለቲካዊ ድንዛዜና ተስፋ መቁረጥ ውስጥ በመግባቱ በሀገሪቱ ፋይዳ ያለው ፖለቲካዊ ተጽእኖ ለማምጣት የሚፍጨረጨር ትውልድ ነው። በርካታ ሰዎች እንደሚያምኑትም የዚህ ትውልድ ድንዛዜ ዋናው ምክንያት የኢህአፓ ትውልድ ላይ ወታደራዊው አገዛዝ ያደረሰው ግፍ ሰቆቃና ግድያ የተነሳ ሁለተኛው ትውልድ “ፖለቲካና ኮረንቲ በሩቁ ” እንዲል አድርጎት ነው’ንጂ … የሚሉ ሰዎች አሉ። እንደዚሁም ታዋቂው ኢትዮጵያዊ የአለም ሎሬት ባለቅኔ ጸጋዬ ገብረመድህን ባንድ ወቅት ይህንን ትውልድ “ጫታም ትውልድ” ማለታቸው የሚታወስ ሲሆን ጥቂት ሰዎችም የባለቅኔው ጸጋዬን አስተያየት ተጋርተዋል። አንድን ትውልድ ጠቅልሎ “ጫታም ትውልድ” በማለት መሰየም አግባብ ስላልሆነ ቅሬታ ከተሰማቸው ውስጥ አንዱ ነኝ። ምናልባት ታላቁ ሰው አቶ ጸጋዬ ስለሆኑ ነው እንጂ፤ አንድ ፖለቲከኛ ቢናገረው ኖሮ እንደ ፖለቲከኛው አቶ ልደቱ አያሌው ወዲያውኑ ፖለቲካዊ ሞት ይሞት ነበር። በአጠቃላይ የዚህን ትውልድ ሞራልና ወኔ የሰለበው፤ ከእርሱ የቀደመው ትውልድ ፖለቲካዊ ፍሬ-አልባነት ብቻ ሳይሆን ትውልዱ በዋናነት በሁለት ትውልዶች መሀከል በአደገኛ ሁኔታ እንዳይንቀሳቀስ ተደርጎ በመጨፍለቁ፤ ፖለቲካዊ አቅምም ሆነ ልምድ በማጣቱ፤ ተሳስሮና ተሸብቦ እየኖረ መሆኑን ለመናገር ማስረጃ መቁጠር አያሻም። ይሁንና ይህንን ትውልድ ወደ ሰላማዊ ዲሞክራሲያዊ ፖለቲካዊ ትግል ለማምጣት ቀላል ባይሆንም፥ ተስፋ የሚያስቆርጥ ግን አይደለም።

ሶስተኛው ትውልድ በህወሀት-ኢህአዴግ አገዛዝ ዘመን ወቅት የተወለደውን ትውልድ የሚያጠቃልል ነው። ይህ ትውልድ አያቶቹና አባቶቹ ሊሆኑ ከሚችሉት ከቀደሙት ከሁለቱ ትውልዶች እጅግ በተሻለ ሁኔታ ውስጥ ለመኖር ጊዜ የታደገው ትውልድ ነው። ይኸውም የቴክኖሎጂ በፈጣን ሁኔታ መምጠቅ፤ የኢንፎርሜሽን (መረጃ) እና እውቀት በቀላሉ መሰራጨት፤ አለም በሁሉም አቅጣጫ በግሎባላይዜሽን አንዲት መንደር መሆንዋ ወዘተ የተነሳ፤ ትውልዱ ከጠባብ አስተሳሰብ የተላቀቀ፤ ከሰፈሩ ወጥቶ አለም አቀፋዊ አስተሳሰብን ያዳበረ፤ “ሰጥቶ በመቀበል”-“አድርግልኝ ላድርግልህ”-“Tit-for-Tat” እንደሚሉት መርህ አይነት የሚኖር፤ “ጀብደኛነት” – “ግትርነት” – “ትእቢት” – “ጠባብነትና ትምክህተኛነት” የለሌለበት፤ ጉልበቱን ሳይሆን አእምሮውን የሚጠቀም ብልህና ብሩህ ትውልድ ነው። ባጠቃላይ ይህ ትውልድ መደራደርንና መቻቻልን፤ መግባባትን ለጋራ ጥቅም አብሮ መስራት፤ የሊብራል ዲሞክራሲ መርሆች ትልቅ እሴቱ በማደርግ የሚሰራ ትውልድ ነው። ከዚህ በመነሳት ዳሰሳዊ ፅሁፉ አጠቃላይ መሰረታዊ አላማዎች ሶስት ናቸው። እነዚህም፤-

ከንጉስ ሃይለስላሴ የጭቆና አገዛዝና ከኮረኔል መንግስቱ ሀይለማርያም አንባገነናዊ አገዛዝ ከመነጨው ጥይት እና እስራት ያመለጠው የኢህአፓና የመለስ ትውልድ፤ በምድር ላይ የተወሰነለት የህይወት ዘመን በመገባደዱ ምክንያት፤ የትውልዱ ቁጥር እየመነመነ ለመገኘቱ፤ ማስረጃው፤ የአቶ መለስ ዜናዊ ድንገተኛ ሞት ሳይሆን፤ እንደዋዛ የተቃጠሉት እጅግ ውድና ወርቃማ ዘመናት ናቸው። በ1960ዎቹ ውስጥ እድሜው በትንሹ 18 አመት የሞላው የዚያ ዘመን አፍላ ወጣት፤ ከበርካታ ፍሬ አልባ ትግል በሁዋላ፤ በአሁኑ ወቅት በህይወት የሚኖር ጥሩ ጡረተኛ በመሆን ብቻ ነው። ምናልባትም መልካም ሰው ከሆነ ከአማካሪነት ያላለፈ ፖሊቲካዊ ጫና በማድረግ ከዚህ በሁዋላ ሀገር የመምራት አቅም የለውም። ስለዚህም የዚያ “ሀያል ትውልድ” አባል የሆነና ባሁኑ ሰአት በህይወት ያለ ሰው ማድረግ ያለባት አንድ ብቸኛና ዋና ነገር ቢኖር፤ የመጨረሻ እድል በመጠቀም ያለፉትን ፖለቲካዊ ስህተቶቹንና ድክመቶቹን፤ ከጥንካሬው ጋር እያዋዛ በመገምገም፤ ለቀጣዩ ትውልድ በግልፅ በማስተማር፤ የትውልድ ርክክብ ሃላፊነቱንና ግዴታውን መወጣት ብቻ ነው። ይህ እንዴት ሊሆን ይቻላል? የትውልዱ አባላት በያሉበት ስፍራ ህዝብን ለዚህ አላማ አጠቃላይ ስብሰባ መጥራትና ማወያየት፤ በሴል አሰራር እና የመረጃ መረብ በመጠቀም በሁሉ ስፍራ ርክክቦሹን ማሰራጨት፤ ከተቻለም መፅሀፍ በመፃፍ በማስተላለፍ ናቸው። በመሆኑም ይህ ትውልድ ርክክብ እንዲያደርግ ማሳሰብ የመጀመሪያው የዚህ ፅሁፍ አንደኛው አላማ ነው።

ሁለተኛው ትውልድ ነጮቹ የሳንዲዊች ትውልድ እንሚሉት አይነት ከየትኛውም ያገራችን ትውልድ በበለጠ፤ በወላጆቹና በልጆቹ መሃከል በፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ችግሮች እንደ ኑግ ተወቅጦ ያደገና በመጨፍለቁ ብዛት ፖለቲካዊ ድንዛዜ ውስጥ የገባ ትውልድ ነው። በተለይ በዚህ ትውልድ ላይ የደረሰበት የህይወት ኑሮ ክብደት ጫና፤ ምንም እንኳን በሞትና በህይወት መሀከል የመኖር ያህል ቢሰማውም፤ ጥቂት የመስራት ዘመናትና አቅምም ስላለው፤ ማድረግ ያለበት ትላላቅ ቁምነገሮች የሚከተሉት መሆናቸውን ማሳሰብ የዚህ ፅሁፍ ሁለተኛው አላማ ነው። እነዚህም፦

1ኛ/ ሁለተኛው የኢህአፓ ትውልድ ላይ የነበረው የግራ ዘመም የፖለቲካ አስተሳሰብ ሀገሪትዋን ያልጠቀማት መሆኑን በመረዳት፤ ሰላምን በመፍጠር በጋራ የመኖርና የመስራት ጥበብን ዋነኛ እሴቶች በማድረግ በሊብራል ዴሞክራሲ የፖለቲካ አይዲዮሎጂ መርህ መስራት ይኖርበታል ።

2ኛ/ካለፈው ትውልድ እርስበርስ መናቆርና መጣላት ብሎም እርሰበርስ መጠፋፋት ፖሊሲዎች በመማር፤ ለአዲሱ ትውልድ አዲስ የመደራደርና የመቻቻል ፖለቲካ ማስረጽ ያለበትም ይህ ትውልድ መሆኑን በመወቅ መስራት መጀምር ያለበት ኣሁኑኑ መሆኑን ማሳሰብ ሌላው ነው።

ሶስተኛው ትውልድ ከሁለቱም ትውልዶች በተሻለና በላቀ ደረጃ ቀልጣፋ የሆኑ በርካታ ዘመናዊ ቴክኖሎጂዎችን ተጠቃሚ ትውልድ ሲሆን፤ ከዚህ አንፃር ከቀደሙት ሁለት ትውልዶች እጅግ በበለጠ ሁኔታ፤ የኑሮ ድካምና ጥረት የቀነሰለት፤ ጉልበትና ጥይት ከመጠቀም ይልቅ፤ አእምሮውንና አንደበቱን የሚጠቀም፤ በድርድር፤ በመቻቻልና አብሮ በመስራት የሚያምን፤ ገርና ለስላሳ ነገርግን ፈጣንና ጠንቃቃ ትውልድ ነው። ትውልዱ ይልቁንም በአለምአቀፋዊ (Globalization) ተፅእኖ ውስጥ የሚኖር እንደመሆኑ፤ ከጠባብነት፤ ከእኔነትና ከግትርነት ከሚመነጩና የኢትዮጵያዊ ብቻ ከሚመስሉ የሰብእና በሽታዎች (personality disorders) የነፃ ይሆናል። እንደዚሁም ከሰፈሩ የወጣ አለማቀፋዊ አስተሳሰብ ያዳበረ ትውልድ ነው። ይሁንና ይህ ትውልድ የተሟላና የጠራ እይታ እንዲኖረው በማስፈለጉ፤ ያለፉት ትውልዶች ከሰሩት ታላላቅ ፖለቲካዊና ሀገራዊ ስህተቶችም ይሁን፤ መልካም ስራዎች ጭምር ልምድ በመውሰድ የሚመራባቸውን ራዕይ፤ መርሆች፤ ፖሊሲዎች፤ አላማዎችና ግቦች መንደፍ ያለበት ጊዜው አሁን ስለሆነ፤ የዚህ ፅሁፍ ሶስተኛው አላማ፤ ይህ ትውልድ ለዚህ እንዲዘጋጅ ማሳሰብና መርዳት ናቸው።

እንደ መነሻ
እጅግ በጣም የቆዩትን የነገስታትና የሰፈር ገዚዎች አገዛዝ ታሪክ ትተን ከሀምሳ አመታት ወዲህ ያሉትን የገዚዎቻችንን ታሪክ ብቻ ብንመልከት ብዙ ህፀፅዎችን ማውጣት እንችላለን። ታሪካቸው በጥቂት አስርት አመታት ብቻ የሚቆጠር በርካታ ሃገራት፤ ህዝባቸውን ከርሃብና ከድንቁርናና ከእርዛት ባጭር ጊዜ ውስጥ ነፃ ማውጣት ብቻ ሳይሆን፤ በስልጣኔ በመዝመም ላይ ናቸው። በሺ አመታት የሚቆጠር የታሪክ ባለቤትነት ከሚጠቀስላችውና፤ ቀደምት የስልጣኔ አሻራ እምብርት ከሆኑት ጥቂት የአለም ሃገራት መካከል፤ አንደኛዋና ዋነኛዋ የሆነችው ታላቋ ኢትዮጵያ ሀገራችን ግን “ፅድቁ ቀርቶ በወጉ በኮነነኝ” እንዲሉ፤ በስልጣኔ መምጠቅ ቀርቶ፤ ህዝብዋ ዛሬም ድረስ ራሱን ለመመገብ እንኳን ያልቻለ፤ በአለም ፊት እጅግ ጎስቋላ፤ ረሀብተኛ፤ የታረዘ፤ ተመፅዋችና፤ ስደተኛ ህዝብ ነው። ስለዚህም የሀገራችን ሕዝብ በርሀብ፤ በእርዛት፤ በልመና፤ በድንቁርና፤ በእርስበርስ ጦርነት እንዲሁም በከፋ ስደተኛነት፤ በሞትና በህይወት መካከል መኖሩ በአለም ህዝብ ፊት በስፋት ይታወቃል። ራቅ ያሉትን ንጉሳዊ የግፍ አገዛዝ ዘመናት ታሪክ እንኳን ትተን፤ የቅርቦቹን የአገዛዝ ዘመኖችን በጥቂቱ ብንፈትሽ፤ ጭቆናና ርሀብ፤ ጦርነትና ስደት፤ መከራና ሞት ብቻ የነገሰባችው ግማሽ ምእተ አመት እንደዋዛ ማለፉቸውን አስተውለን ይሆን? ህዝባችን እንደ ገና ዳቦ ከላይም ከታችም የጉስቁልና እሳት እየነደደበት፤ ሳይኖር-የኖረ፤ ሳይበላ-የበላ እየመሰለ፤ በቁሙ-እየሞተ፤ ያለፈበቸው፤ እንደነዚህ ያሉ ዘመናት፤ በታሪካችን ውስጥ  የሚገኝ አይመስለኝም።

ከአርባ አመታት ወዲህ ነፃነታቸውን ያገኙት የአፍሪካ ሀገሮች እንኳን ቢያንስ በምግብ እህል ራሳቸውን ችለው ሲያድሩ፤ የኢትዮጵያ ህዝብ ግን፤ ዛሬም ድረስ ዳቦ ወይም እህል ሆኖ ከረሀብ ሊያወጣው ባልቻለ የሺ አመታት ታሪክ ውስጥ ተደብቆ፤ በከንቱም እየማሰነ፤ ከውጭ በቅኝ ሊገዙት የመጡ ባእዳን በሌሉበት፤ ነፃ ምድሩ ላይ እየኖረ፤ ከንቱና ፍሬ አልባ ዘመናት ሲቆጥር፤ እነሆ ግማሽ ምዕተ አመት አለፈው። ሶስተኛውን ሚሊኒየምን ለመረከብ በታሪክ አጋጣሚ “እድለኛ” ሆነው የታደሙት ሟቹ ጠ/ሚር አቶ መለስ ዜናዊ ሚሊኒየሙን ከተቀበሉበት ታሪካዊ አጋጣሚዎች አንዱ መካከል፤ የልመና እርዳታ እህል ለማግኘት ስምምነት በመፈራረም በመሆኑ፤ ሶስት ሺ አመታት ካለፈው ታሪካችንም በሁዋላ፤ ዛሬም የልመና የእርዳታ እህል ከመቀበላችን በላይ፤ ምን አይነት አያዎ (paradox) ህይወት ይኖረን ይሆን? በአለም ላይ እጅግ አሳፋሪው ከሆነው ስራ፤ ይህም እህል ተመፅዋች ከመሆን በላይ ይገኝ ይሆን? ነው ወይስ እህል ለምኖ ከመብላት የሚበልጥ ሌላ ተዋራጅነት ኑሮ ይኖር ይሆን? ይህ በሀገር ስም እየለመኑ የመብላት ታሪክ፤ ለሁሉም ትውልዶች፤ እጅግ በጣም ሊሰማቸው የሚገባና፤ የከፋ የህዝባችን መዋረድ መገለጫ ነው። ምክንያቱም በ21ኛው ክፍለ ዘመን መጨረሻ ላይ እህል ለምኖ ከመብላት ፈፅሞ በህይወት አለመኖሩ ይሻላልና ነው።

በመሆኑም መጭው ትውልድ ይህን የእርዛትና የልመና ህይወት ታሪክ ለመጣል፤ ለመፍትሄ መነሳት ያለበት አሁን ብቻ ነው። ከዚህ በመነሳት ነው እንግዲህ፤ በነዚህ አምሳ አመታት ውስጥ ከሞላ ጎደል በአንባገነን አገዛዛቸው ከሚታወቁት መሪዎቻችን አንዱ የሆኑትንና በቅርቡ በማይቀረው ሞት እንደ ቀላል ሰው ከክርስቶስ የፍርድ ቀን በፊት ላይነሱ በሞት አለም ውስጥ የተጠቀለሉትን የጠ/ሚር መለስ ዜናዊ እና የኢህአፓ ትውልድ ሌጋሲና ከዚህስ በሁዋላ ምን መድረግ አለበት? በማለት ይህንን ዳሰሳዊ ፅሁፍ ለማዘጋጀት የቻልኩት። ከአስራ ሰባቱ አመታት የጦር ሜዳ ትግል በሁዋላ፤ አቶ መለስ ዜናዊ በሃያ አንድ አመታት የሀገር አገዛዝ ዘመናቸው፤ ጥቂት የሚባሉ መሰረታዊ የልማታዊ ስራዎችን (በተለይ ፓርቲያቸው ኢህአዴግ በቅንጅት ለአንድነት ፓርቲ በግንቦት 7 ምርጫ በድንገት ሳይታሰብ ከተሸንፈባቸው በሁዋላ ባደረጉት፤ የ’ደንበር ገተር’ ሩጫ፤ ጥቂት ለመስራት መውገርገራቸውን ለመዋሸት ግን ፈፅሞ አልችልም። አቶ መለስ ዜናዊ በጉዞአቸው በርካታ በጎ ያልሆኑ ስራዎችን ወይም ተፅእኖዎችን አድርሰዋል።  እነዚህን መጥፎም ይሁኑ ጥሩ ተፅእኖዎችን በእውነት ላይ በመመርኮዝ፤ በመረጃ በማቅረብ፤ ከወገንተኛነት በመራቅ፤ ከአድልኦና ከጭፍን ጥላቻ በፀዳ አመለካከት ላይ በመመርኮዝ፤ ከዚህም በሁዋላ ያገራችን ህዝብ ታላቅ ብሄራዊ መግባባት ላይ በመድረስ በህብረት እና በአንድነት ለመስራት መነሳት እንዲችል ከመጣር አኳያ መገምገም የቅን  አሳቢ ሰው ሁሉ ግዴታ ነው። በአቶ መለስ ዜናዊ የአገዛዝ ዘመን የተሰራ “መልካም ስራ የሚባል የለም”፤ በማለት የምትሞግቱም ወገኖች እንዳላችሁም በማወቅ፤ ያለውን ነባራዊ ሁኔታ ለመካድ የማልችልበትን፤ አራት ዋና ዋና ምክንያቶች፤ በቅድሚያ ልጥቀስ።

                                    1/ ነባራዊው እውነት 

የተለያየ የሃይማኖት፤ የቋንቋና የፖለቲካ ወዘተ አመለካት ቢኖረንም፤ እንደዚሁም በተለያ የግልና የቡድን ባህርያት እና አመለካከታችን ውስጥ የምንኖር ብንሆንም፤ ተከባብረን በአንድነት ለመኖርና ለመስራት እንዳንችል የሚከለክለንን ጥሰን ለመውጣት እንችላለን፤ በማለት ማመኔ አንዱ ዋነኛ ምክንያት ነው። ይህንን ለማድረግ ለመቻላችን፤ አንድ እውነተኛ ሞዴል አቅርብልን ብባል፤ የማቀርበው፤ ታላቁን ጥቁር ሰው፤ የአፍሪካ መኩሪያ የሆነውን ኒለሰን ማንዴላ ነው። ማንዴላ ከአፍሪካ “መሪዎች” ልዩ የሚያደርገው፤ በቅድሚያ ከማንኛውም አይነት የፖለቲካ፤ የስልጣን እና የኢኮኖሚ ሙስናዎች (corruptions) ፍፁም ነፃ መሆኑ ዋነኛ ነው። ሁለተኛ የስልጣን ጥማት ስሌለበት፤ በአፍሪካ መሪዎች ታሪክ ውስጥ ከጁሊየስ ኔሬሬ ቀጥሎ ስልጣኑን በፈቃዱ ለተተኪው ያስረከበ መሆኑ ነው። ሶስተኛው ማንዴላን ልዩ የሚያደርገው ደግሞ ሀገሩን በባርነት ከገዛው ከነጭ ህዳጣን ህዝብ ጋር እንኳን ሳይቀር ብሄራዊ እርቅ በማድረግ፤ “ይህ ሀገር ከዛሬ ጀምሮ የጥቁሩም የነጩም ህዝብ እኩል መኖሪያ ስለሆነ ሁላችንም ይቅር በመባባል በህብረት በመስራት እንኑር” በማለት ወደ ሰላምና ልማት ህዝቡን ለመመለስ መቻሉ ነው።አራተኛ ሀገሩን ፍትህና ዲሞክራሲያ፤ ነፃነትና አንፃራዊ እኩልነት (የኢኮኖሚ እኩልነት ለብዙሀን ጥቁር ህዝብ ገና አልሰፈነምና) ያለባት ሀገር ማድረጉ ናቸው። የእኛስ ሀገር ከዚህ አንፃር የት ነች? የትየለሌ ናት! ገና ገና ረጅም ርቀት መጓዝ ይጠይቀናል። በአብሮነታችን፤ አንዳችን ላንዳችን መልካም አእምሮና ንፁህ ልብ እንዲኖረን በማድረግ፤ ከራሳችን ጎጂና ጠባብ አስተሳሰብ፤ ሌላውን ወገናችንን በከንቱ መጥላትና ባህላችን ካደረግነው ክፉ አመለካከታችን ነፃ በመውጣት፤ ይቅር በመባባል አብረን ለመስራት እንደምንችል እምነት ስላለኝ ይህንን ለመፃፍ ተነሳሁኝ። ትልቁና ዋናው ችግራችን የተለያ የፖለቲካ አመለካከታችን ቢሆንም እንኳን፤ በመደራደር እና በመቻቻል ለመስራት በተለይ በአዲሱ ትውልድ ዘመን ይችላል የሚል እምነት አለኝ። በተለይም ነባራዊውን ታላቅ የልዩነት መጋረጃ ለመቀየር፤ ሁሉንም ወገን ሊያስማማ የሚችል፤ ሁሉም የሚሳተፍበት ብሄራዊ መግባባትን የሚያመጣ ታላላቅ ሀገራዊ ፖሊሲዎችን ለማውጣት፤ እንደምንችል ማመኔ አንዱ ምክንያቴ ነው።

                                      2/ አፍራሽ አመለካከት

አፍራሽ ብቻ ከሆነው የፖለቲካ አመለካከት ችግራችን ነፃ መውጣት እንደምንችል ማመኔ ሁለተኛው ምክንያቴ ነው። ባገራችን ስር እየሰደደ፤ ፖለቲካዊ ባህል እየሆነ ከመጣው፤ ያለፉትንም ሆነ አሁን በስልጣን ላይ ያለውን አገዛዝ፤ ክፉ ስራዎችን ብቻ ነቅሶ በማውጣት፤ መልካም ስራዎችን ግን በመጣል ላይ በተመሰረተውና ሁላችንንም ከሚያጠፋው አፍራሽ ፖለቲካዊ የአመለካከት በሽታ ነፃ በመውጣት፤ “መልካም ስራ”ን እንደመልካምነቱ፤ “ክፉ ስራንም”፤ እንደ ክፋቱ መጠን፤ ለትምህርታችንና ለተሞክሮአችን እንዲሆነን በመገምገም፤ በእውነትና በመረጃ ላይም ተመስርቶ፤ መፃፍም ሆነ መናገር ስላቃተን፤ ይህንን ችግር መፍታት ሁሉም ዜጋ የሞራል ግዴታ አለበት። ይህንንም በማድረጋችን እኛም ተጠቃሚ ነን። መጭው ትውልድም፤ ክፉ ታሪካችንን ብቻ እያጋነነ ከመቆራቆዝ ከሚመጣ የመጠፋፋት አባዜ ወይም ባህል ሳይላቀቅ፤ በደምሳሳው የመጠፋፋት ወይም የማፈራረስ ተልእኮ ላይ ተመስርቶ ራእዩን እንዳይተልም ማሳሰብ የሁላችንም ግዴታ ስለሆነ ነው። ይኸውም ክፉም ሆኑ መልካም ስራዎቻችን ለቀጣይ ስራዎቻችን እንደ ማዳበሪያ በመጠቀም ለመስራት መቻል፤ አብሮ የመኖር ጥበብ በመሆኑ ነው።

                                  3/ እውነት አርነት መውጣት

እውነት አርነት ልታወጣን እንደምትችል ማመኔ ሌላው ምክንያቴ ነው። ብናምንበትም ባናምንበትም በታላቁና ጊዜ በማይሽረው መንፈሳዊ መፅሀፍ፤ መፅሀፍ ቅዱስ ውስጥ “እርስበርሳቸሁ እውነትን ተነጋገሩ” “እውነትን ታውቃላችሁ፤ እውነትም አርነት ያወጣችሁዋል” የሚለውን ጥቅስ ለሰው ልጆች ሁሉ በተለይም ለሀገር መሪዎች የሚጠቅም መርህ ስለሆነ፤ በሸፍጥ ላይ ሳይሆን በእውነትን ላይ ተመርኩዞ መስራት ለቀጣዩ ትውልድ ማስተላለፍ የሚገባን ሞራላዊም እንበለው ስነምግባሪዊ ግዴታችን በመሆኑ ነው። የሞራል ጉዳይ ካላስጨነቀንና ለስነምግባር ወይም ለህሊናችን የማንገዛና ማንታመን ከሆንን፤ ለልጆቻችንና ለመጭው ትውልድ እንዴት ልንታመን እንችላለን? ብለን ማሰብ አእምሮ ያልጎደለው ሰው ሁሉ የሚያደርገው ጉዳይ ነው። እውነት በሌለበት በመነጋገር የሚመጣ አንዳችም መልካም ነገር በህብረተሰባችን ውስጥ ለመስራት አንችልምና ነው። ይህም ሀይማኖተኛ ከመምሰልም በላይ እውነተኛ ሰው መሆንን የሚጠይቅ ታላቅ ጉዳይ ነው።

                     4/ ሁሉም ነገር በፍቅር ይቻላል

እርስበራሳችን “ፍቅር ቢኖረን” ቀርቶ እርስበራሳችን በጠላትነት አለመፈላለግ ብንችልና፤ በሰለጠነ ፖለቲካዊ ልዩነት ድርድርና መቻቻል ብናምን፤ ይህ በራሱ ነፃ ሊያወጣን እንደሚችል ማመኔ ሌላው ታላቅ ምክንያቴ ነው። ይኸውም ለአንድ ቡድን በስሜታዊነትም ይሁን ከግል አቋም አንፃር፤ በወገንተኛነት በመደገፍ ሌላውን ወገን ግን ለመጥላት አለመቻሌ አራተኛው ምክንያቴ ነው። ከወገናዊነትና ከስሜታዊነት የፀዳ አመለካከት ካለን፤ ሰላማዊ ተቃዋሚያችንን ቀርቶ ሊገድለን የሚያሳድደንን ጠላታችንን እንኳን ላለመጥላት እንችላለን ብዬ አምናለሁ። “The best way to prevent an enemy is to make him a friend” የምትለዋ የነጮች ብሂል ተቃዋሚዎቻቸውን ሁሉ እንደ መርዘኛ ጠላት እያዩ ለሚያሳድዱ ለእኛ ሀገር ፖለቲከኞች ትምህርት ሰጭ ስለመሰለችኝ ጥቅስዋን እናዳለች አስቀምጬአታለሁ። በመሆኑም ለተቃዋሚ ፓርቲዎችም ይሁን ወይም ለገዢው ፓርቲ ልሳን፤ ወይም ወገንተኛ ባለመሆንና፤ ለፖለቲካ ፍጆታም ለሚሆን የፕሮፓጋንዳ ስራዎችን ባለመስራት (የየፓርቲው አባላት ካልሆንን በስተቀር) የፓርቲዎቻችንንም ልዩነቶቻቸውን ባለማስፋት፤ ባጠቃላይ ማንንም የማያገልል ፖሊሲ ባለመከተል በገለልተኛነትና ለሁሉም በእኩልነት ላይ በመቆምና በመስራት፤ የኢትዮጵያን ህዝብ ማእከላዊ በማድረግ በነፃነት፤ በግልፅነትና በተጠያቂነት ለማገልገል እንዲችሉ ማገዝ አንዱ ግዴታዬ ሆኖ ስለሚሰማኝ ነው። በመሆኑም በእኔ እይታ ካለፉት የኢትዮጵያ የቅርብ ዘመን መሪዎች ውስጥ ዋነኛውና ጦሰኛው ሊባሉ የሚችሉት አቶ መለስ ዜናዊ በዘመናቸው ከሰሩዋቸውና በጎ ከምላቸው ስራዎቻቸው በመጠቃቀስ ስጀምር፤ እነዚህን ተግባራት እንደ በጎ ስራዎች የማትቆጥሩ ወገኖቼን ትእግስታችሁንና በጎ ህሊናችሁን እየጠየቅሁ፤ ከጥላቻ ስሜትም ውጭ ሆናችሁ ባግባቡ እንድትተቹበት እጠይቃለሁ አመሰግናለሁ።

danruth2000@gmail.com

ኢትዮጵያ ያመለጣት ታላቅ እድል

ኢትዮጵያ ያመለጣት ታላቅ የእግር ኳስ እድል

 (በዮሴፍ ደግፌ)

በአፍሪካ ዋንጫ ጨዋታ ዳሰሳህ….ዳዊት ጥሩ ታዝበሃል…ማለፊያ አባባልም ተጠቅመሃል። ታዲያ የ”ውሾን ነገር ያነሳ ውሾ ይሁን” እንዲሉ የኢትዮጵያ እግር ኳስ ነገር ሲነሳ ውሾ የሚኮን ይመስለኛል.. የዘወትር ሽንፈታችንን ሳስበው ማለት ነው። በነገራችን ላይ ይሄ “…ከ31 አመታት በሁዋላ ለአፍሪካ ዋንጫ ደረስን…” የሚባለው አባባል በቂ መስሎ አልታየኝም። ‘ከ31 አመት በፊት’ የሚባለው እኔ እንኳን የትላንትና ያህል የማስታውሰውና ታዋቂው የቀድሞ ብሄራዊ ቡድናችን ተጫዋችም ዋና አሰልጣኝም በመሆን ያገለገለው መንግስቱ ወርቁ ያሰለጠናቸው እንደነ ንጉሴ ገብሬ ለማ ክብረትና አፈወርቅ ጠናጋሻው ያሉ ተጫዋቾችን ያካተተ በ1974 ዓ.ም በሊቢያ በተደረገው የአፍሪካ ዋንጫ እግር ኳስ ጨዋታ ላይ የተካፈለ ቡድናችን ነው። የአሁኑ የ2005 ዓ.ም ቡድናችን እነ ሳላዲንንና እነ አዳነን በፊት አውራሪነት ይዞ ከ31 አመታት በፊት የነበሩትን ለማ ክብረትንና አፈወርቅ ጠናጋሻውን በበረኛነት ሊያሰልፍ የሚችል ቢሆን ኖሮ ምናልባት 29ኛው የአፍሪካ ዋንጫ ለ2ኛ ጊዜ የኛ የሚሆን ነበር…የአሁኑ የ2005 ብሄራዊ ቡድናችን ዋና ችግር የበረኛ ችግር ይመስለኛል ። በ1974 አፍሪካ ዋንጫ ወቅት High school ተማሪ ስነበርኩኝ የልጅነት ስሜቴን በሚገባ አስታውሰዋለሁ። እንደ 2005ቱ ቡድናችን ሁሉ የ1974ቱ ቡድናችንም በጥዋት ነበር የተሸነፈውና አብዛኛዎቹ ተጫዋቾችም እንደተለመደው በዚያው በስደት የኮበለሉት። ለማለት የፈለግሁት የኢትዮጵያ የእግር ኳስ ቡድን ለአፍሪካ ዋንጫ መድረስ ከ31 አመታት በላይ የሆነው መሆኑን ነው። ባልሳሳት ከ31 አመታት በፊት የብሄራዊ ቡድናችን ዋና አሰልጣኝ የነበረው ታዋቂው መንግስቱ ወርቁ ከ50 አመታት በፊት (እ.ኤ.አ. 1962) ለቡድናችን በዋና አጥቂነት ቦታ በመጫወት በሶስተኛው የአፍሪካ ዋንጫ እግር ኳስ ጨዋታ ዋንጫ ካስገኙልን ውድና ምርጥ ተጫዋቾቻችን አንዱ ነበር።  (የእነ መንግስቱ ወርቁ አፍሪካ ዋንጫ ጨዋታን አላየሁም ዜናውን የነገረኝ የጋዜጣ የመፅሄትና የመፅሃፍት ወዳጅ የነበረው ወላጅ አባቴ ነበር) ስለዚህ ከ50 አመታት በፊት ኢትዮጵያ  የአፍሪካን ዋንጫ “የበላች” ሀገር ተብሎ መጠቀስ አለበት እንጂ “ከ31 አመት በፊት” የሚለውን ብቻ እየደጋገሙ መጠቀስ ሰነፍ ያስብላልና-ጠንቀቅ። ነው ወይስ ወደ ሁዋላ ሄዶ ታሪክ ለመፈተሽ…?

ወደ አሁኑ ጨዋታ ስመጣ ዋልያዎቹ ዋንጫ ብቻ ሳይሆን ለሀገር የሚበጅ እጅግ ብዙ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ድሎችን ያጣንም ይመስለኛል።….እንዴት? ማለት ደግ ነው።…እንዲህ ነው….ዋልያዎቹ ለሩብ ፍፃሜ….ደግሞም….ለግማሽ ፍፃሜ…ተጠናክረውም ለዋንጫ ቢደርሱ (playoff) ከተሳካም ደግሞ ዋንጫ ቢያነሱ….የኳሱ ብቻ ሳይሆን የብዙ አለምአቀፋዊ ድሎች ባለቤት ለመሆን እንችል እንደነበረ እኔ ብቻ ሳልሆን በርካታዎች ወይ ነዶ! ያላለ ሰው አልነበረም። …ነገሩ ቀላል እንዳይመስላችሁ…የምናይበት መነፅር… በርግጥ ትልቅ ነገር ዳዊት ያየኸውና ያነሳኸው አለ… ይኸውም…በአንድነት ዙሪያ…በኢትዮጵያዊነት ዙሪያ…በአጠቃላይ ፍቅር ዙሪያ ኳስ በጣም ሊያስተሳስረን እንደሚችል። ማለፊያና መልካም…እውነትም ነው። በተጨማሪ ደግሞ በውጭ ሆኖ ለሚያይና ለሚመዝን …. የኳስ ዋንጫ ከማግኘት እጅግ በበለጠ በርካታ ጉዳዮችን (በፖለቲካውም በማህበራዊውም በኢኮኖሚያዊውም) ለመጎናፀፍ የምንችልበትን እድል በደቡብ አፍሪካ እግር ኳስ ዋንጫ ፍፃሜ ባለመድረሳችን ያጣን ይመስላል።

ነገሩ…ባጭሩ እንዲህ ነው…የአለም ሁሉ አይኖች በደቡብ አፍሪካ ዋንጫ ላይ ነበሩ።…እንደ የአለም ፕሬዜዳንት ከሚቆጠረው ከባራክ ኦባማ ጀምሮ…ልእለ ሃያላኑ ሁሉ ማለት ነው… የአፍሪካን የእግር ኳስ ዋንጫ ጨዋታን በሚመለከቱበት ወቅት የአፍሪካን ትንሳኤም አብረው እየተከታተሉም ጭምር መሆኑ ይታወቃል። ምክንያቱም አፍሪካ የአለምን 1/2 ፖቴንሻል (ሀብት) ስለያዘች ብቻ ሳይሆን… ነገርግን ለምስራቁም (እነቻይና) ለምእራባውያኑም…ደግሞም ለመካከለኛው ምስራቅ (አረብ-እስራኤል) አለምአቀፍ ጉዳይም ሁሉ የአፍሪካ ተሳትፎና ወሳኝነት እያየለ በመምጣቱ የግሎባላይዜሽን እይታቸው ሃያል በመሆኑ ነው። ማለትም ከዚህ በሁዋላ አፍሪካ የማትካፈልበትና የማትስማማበት አለምአቀፋዊ ጉዳይ ፋይዳ እንደሌለው የበለጠጉት ሀገሮች ገብቶአቸዋል…የልእለ ሃያላኑ አይን አንድ ጥቁር አፍሪካዊ ወጣት እግር ኳስ ተጫዋች ኳስ መሀል ሜዳ ላይ ሲያሽሞነሙን/ሲያድቦለቡል…እመረብ ውስጥም ሲዶላት ከሚመጣው ስሜታዊ ደስታ በስጀርባ ያለውን ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ እይታ መነጣጥረው ለማየት አቅምና ፍላጎትም አላቸውና ነው…..ስለሆነም እንደ ኢትዮጵያ በማደግ ላይ ያለ ሀገር በሩጫ ብቻ ሳይሆን በእግር ኳስም…በአለም ፊት አይሎ መውጣት የሚያመጣላት ሁለንተናዊ  (ፖለቲካዊ እና ኢኮኖሚያዊ ) ትርፍ ቀላል አልነበረም። በአፍሪካ ዋንጫ አይለን መውጣታችን በሀገር ውስጥም በውጭም በነገር ሁሉ እያየልንና እያደግን መምጣታችንን አመላካች ስራ ነውና። የኢትዮጵያ እውቅና በአለም ፊት አሁንም ድረስ በእርስበርስ ጦርነት…በእርዛትና ደግሞም በስደት ብቻ እንደመሆኑ መጠን…የአፍሪካው ዋንጫ ድል ብዙ ውርደታችንን በአለም ፊት በመሸፈን እኛንም…የአለም ህዝብ በእኛ ላይ ያለውን እይታንም የሚያነቃቃ አንድ ታላቅ ጥሪ ይሆንልን ነበርና ነው። በርግጥ በሩጫው (አትሌቲክስ) ከብዙ በጥቂቱ ብንታወቅም…ርሀባችንንና ስደታችንን ደግሞም እርስበርስ አለመስማማታችንን ሊሸፍንልን ባለመቻሉ አሁንም ድረስ በውጭ ገንነን የምንታወቀው ያው በስደተኛ…በረሀብተኛ ምሳሌና በሁዋላቀርነት እንደሆነ ይበልጥ የሚገባን በስደት ስንኖር ብቻ ነው። አንድ ቻይና-አሜሪካዊ የኮሌጅ ፕሮፌሰር ኢንተርናሽናል ተማሪዎችን እያስነሳን እንድንተዋወቅ ሲያደርግ… እኔ ከኢትዮጵያ መሆኔን ከገለፀ በሁዋላ…ስለ ኢትዮጵያ ተጨማሪ ማብራሪያ ሲሰጥ…በአለም ደሃ ርሀብተኛ አገሮች ውስጥ አንደኛዋ በማለቱ ለጊዜውም ቢሆን አንገቴን አስደፍቶኝ ነበር። እኔም ለመልስ በመጓጓት ከቆየሁ በሁዋላ በፕሮጀክት ባዘጋጀሁት ላይ የተከራከርኩት ኢትዮጵያም ሆነች አፍሪካ ሰው ሰራሽ ችግር እንጂ “ፖቴንሸል” ደሃ አይደለንም በማለትና በማስረጃ በማስረዳት ተማሪዎቹንም ፕሮፌሰሮቹንም ማሳመን ብቻ ሳይሆን ውጤት አግኝቻለሁ። እንደዚሁም በሌላ ‘ክላስ ቴስት’ ላይም…የኢትዮጵያ ታሪክ ዳቦ ለመሆን ባይችልም ከበርካታ የበለጠጉ አገሮች ቀደምትና ታሪካዊ መሆንዋን በዝርዝር በማስረዳት አፋቸውን ነበር ያሲያዝኩዋቸው።…ከንግግሬ በሁዋላ ግን ተማሪዎቹ በግል አግኝተውኝ “So why you are here?” በማለት ሊያሸማቅቁኝ (ውጭ የወጣሁት ዳቦ ፍለጋ መሆኑን ሊነግሩኝ)… ይሁንና እንዲህ አይነት በራስ መተማመንስ ከየት አመጣህ እስኪሉም ድረስ ተገርመውም ነበር…የኔም መልስ ባጭሩ “በቅኝ ግዛት ባለመገዛቴ ነው” ነበር።

ዳዊት ይህን ሁሉ ያነሳሁልህ ኳስ ብናሸንፍ ወይም እስከ ዋንጫው ድረስ እንኳን ተጫዋቾቻችን ለመጓዝ ቢችሉ ኖሮ የኢትዮጵያ አጠቃላይ ገጥታ በአጭር ጊዜ ውስጥ በእጅጉ ይለወጥና ለእድገት በር ሊከፍትልን ይችል ነበረ ለማለት ብቻ ነው። ደግሞም ኳስ ራሱ ፖለቲካም ስፖርትም ስለሆነ እንጂ… ኳሱን ትቼ ፖለቲካ ውስጥ ዘልዬ መግባቴም እንዳይመስልህ…ብገባም ፖለቲካ የማይገባበት ጉዳይ ስለሌለ ምንም አይደለም።….ነገርን ነገር ያነሳዋልና ፖለቲካና አፍሪካ ከተነሱ አይቀር ይህንን ልጥቀስ። አንድ የማንክደውን ጉዳይ ግን አቶ መለስ ዜናዊ የአፍሪካ ቁጥር አንድ Spokesman መሆናቸውን ይመስለኛል። ሟቹ ጠቅላይ ሚኒስትር ከኢትዮጵያ በበለጠ ለአፍሪካችን ይጠቅሙ እንደነበር ማህደርና ነገር በመምዘዝ እንዲሁ መከራከሪያ ፅሁፍ አዘጋጅቼ ተቀባይነት ያገኘ ንግግር አድርጌ ነበር። ይህንን የምለውም የእኔን ስራ ለመግለጥ ፈልጌ ሳይሆን ፖለቲካውም እንደ ኳስ እየተዟዟረ እየገባብኝ ተቸግሬ ስለሆነ አንባቢዎቼን ይቅርታ እጠይቃለሁ… እናም ወንድሜ የአፍሪካ ዋንጫን ማሸነፍ መቻል በኢትዮጵያ ላይ ትልቅ አንድምታ ነበረው ዋልያዎቹ እስከመጨረሻው ለመጫወት ቢችሉ ኖሮ  ለማለት ፈልጌ  ነው ብዙ ቦታ የረገጥኩት። ከዚህ ከአፍሪካ ዋንጫ ጋር ስለሚያያዝ ለአባይ ግድብ መስሪያ የፋይናንስ ምንጭ ከየት ይገኛል የሚል ጥያቄ ሲነሳ በጣም የሚገርመኝን ልናገር…በአሜሪካ ሀገር ለአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቢሮ አመታዊ በጀት የማይበልጠውና… ለኢትዮጵያ ግን የሰማይ ያህል የራቃት የአባይ መገደቢያ 5 በሊዮን ዶላር የአፍሪካ ዋንጫ ድልን ብናገኝ ኖሮ ገንዘቡን በስጦታም ይሁን በብድር ለማግኘት ማንም አለም አቀፋዊ ድርጅት አያሾፍብንም ነበር።…እንዴት ቢባል የኢትዮጵያ ፖቴንሻል በአለም የታወቀ ሲሆን…በተጨማሪም እያደገች መሆንዋን በአፍሪካም በአለምም በስፖርቱም በፖለቲካውም በኢኮኖሚውም መድረክ በሚገባ ለማረጋገጥዋ ከቻለች… የተረጋጋች ሀገር መሆንዋን… መሪዎቻችን መብሰላቸውን… ህዝብዋ ጠንካራና አንድነት ያለው መሆኑን ወዘተ ስለሚያሳይ…ይህ ደግሞ በአለም ደረጃም ሆነ በአፍሪካም ሁነኛ ቦታ/ትልቅ ሚና ትኩረትም ስለሚያሰጣት…አባይን መገደብ ቀርቶ ሌላም ታላቅ ፕሮጀክት ለመስራት እንኳን የሚያግዳት ነገር ሊኖር አይችልምና ነው።

ባጭር አባባል ግብፅ በአለም ፊት ካላት ተቀባይነትና ተደማጭነት ባላነሰ ደረጃ ኢትዮጵያም ሊኖራት ስለሚችል ለግድብ መስሪያ ገንዘብ ብድር ማጣት ቀርቶ አለም አቀፍ ድጋፍም እናገኝ ነበረ…ማንም እንደማይረባ ሀገር ቆጥሮ በጥርጣሬ ሊያየን አይችልም ነበር ለማለት ነው። በሌላ በኩልም በደቡብ አፍሪካ እስከ ዋንጫ ፍፃሜ ድረስ ብንቆይ ኖሮ የእግር ኳስ ተጫዋቾቻችን በአለም የእግር ኳስ ገበያ የመሸጥ እድል ቦግ ብሎ  አይጠፋም ነበር። …በእድልም ተባለ በችሎታ እስከ ዋንጫው ፍፃሜ ለመጫወት ቢችሉ ኖሮ… ወይም ዋንጫ ማንሳት ቢሳካላቸው ኖሮ ስንት ተጫዋቾቻችን በሚሊዮን ዶላር ይሸጡ እንደነበር መገምት አያዳግትም…በነሱም ዘውግ ባንድ ጊዜ በመጣው መልካም እድልና ታዋቂነት ቀጣዩ ትውልድም ኳስ ለመጫወት በመሸጥ ብቻ እራሱንም ሀገሩንም ያለማ እንደነበረ ለመገመት አያስቸግርም። ከዚህም በተጨማሪም አንተም እንደገለፅከው እስከ ዋንጫው ጨዋታ ድረስ ብንቆይ ኖሮ በአለም አቀፍ ደረጃ የኢትዮጵያ መልክ (image) ይለወጥም ነበር። ይኸውምበአለም ሁሉ በቴሌቪዥን መስኮት በተሰራው “ ኑና እዩን ” በሚለው የውብ ኢትዮጵያውያን የማስታወቂያ ስራ መሰረት… ከጥቂት ጊዜያት በሁዋላ ሀገሪትዋ በቱሪስቶች መጨናነቅዋ አይቀርም ነበርና ነው። በዚህች በሶስት ጨዋታ ብቻ በታዩት ደጋፊዎች የተነሳ ኢትዮጵያውያን እንዲህ ውብ ናችሁ እንዴ!….መስህብ ያላቸው ሰዎች አላችሁ…ርሀብተኛ….ስደተኛ ብቻ አይደላችሁም…. ያሉኝ ብዙ አሜሪካውያን ናቸው። እስከ ዋንጫው ብንደርስማ ኖሮ የአለም ዕይታ በጣም እንደሚለወጥ ለመገመት አያቅትም። ስለሆነም በርካታ ገንዘባቸውን ማድረሻ ያጡ ቱጃሮች ወደ ኢትዮጵያ በመጉረፍ… ከፍተኛ የቱሪስት ገቢ በማስግኘት… በጭስ አልባ እንዱስትሪ ሀገሪትዋ ለማደግና ለመመንደግ ትችል የነበረበት እድል በኳስ ሜዳው ድል እጦት የተነሳ ጨፍግጎአል። ሌላም ሌላም ለማለት ይቻል ነበር.. ወሬ ቢበዛ….እንዲሉ በዚህ ላብቃ። በመጨረሻም ስፖርትና ቦተሊካ እንደማይጣረሱ ልብ አላችሁልኝ? መልካም እድል ለኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን። Let God help the Country.

Who is the Happiest person?

(Continued…) (By Yosef Degefi)

Instant vs. Everlasting Joy

Living a true and meaningful or a joyful life is a choice, like choosing a good thing from a bad thing in life. Both joyful life on earth and everlasting life away from earth are also a matter of choosing God or not choosing God. Choosing God is deciding on the source of joy, while not choosing God (obviously by choosing worldly instant happiness than God) is not buying us a joy at all. This is because, joy is not a produce of human being. Do you think or believe that people can produce a real happiness or joy that lasts forever, or even for quite long? Think over it as much as you can, if you convince even your mind. As human is seeking for Joy throughout their life or until they fly away, the needs for joy or the needs for satisfaction of the soul (the four components of human existence) are not ceasing. So what other solutions we can rely on, if humans’ hard work endeavors, peaceful efforts or forceful fights are not bringing the joy, the peace of life people need?

On the other hand, it is quite OK to be as prosperous as and as knowledgeable as possible for short live on the planet. There is also nothing wrong for working hard in fulfilling our basic needs and beyond our primary needs. However, still we may not be truly happy and have the real satisfaction at all in spite of achieving or catching our dreams. If it were so, we may not see numerous unhappy, unsatisfied or miserable and yet, the ‘well-to-do’ people around us every day. What is more, working hard in gaining knowledge and prosperity is not sin as far as one is working and living in righteous way. However, the probe is how are we able to succeed? Or how are we getting rich? Are we undisputed that we are not physically, mentally, spiritually (morally) even emotionally corrupted on our ways to get our jobs done? Are we still living corrupted life now and yet demanding for joyful life? Have we ever thought about our corrupted life and tried to take action to get out of this despair life? Have we ever thought how other innocent and righteous, but poor people live joyful life? If you have not feeling for real joy, you are not human being and you do not deserve to demand real happiness or joy.

Ways to Joyful Life

The Holy Bible teaches that a life without God is a corrupted life which is full of sin or sinful life. Sin is the key thing that separates people from God. Sinfulness is wickedness, dishonesty, immorality over all it is corruption that separates people from the source of joy and the true life, God. If we have sinful life, it is certain that we have no joyful life, because we have already disconnected from source of the real happiness, or joy, which is God. Nevertheless, if we confess our sin to God, the Bible says that God is merciful and honest to forgive our sin and give us true life that has been taken away. Furthermore, beginning or renewing relationship or connection with God will give not only the real happiness but also meaningful life. If people are in good conscience and truthfully seek good relationship with God, they will assure their reward, which is joy that comes through good affiliation with God. Ways to joys;

1. Obedience

As God creates a person in a free will, obedience to God by faith is a choice not an obligation. Obedience to God is listening and following to God. When we follow God, we develop a good relationship with Him. Here are three things how good relationship will be starting or may be renewing with God?

  • First, submission our entire life (whole being of us, i.e., our spirit, body, mind and emotion) to God in confessing our sin and by receiving Jesus Christ as our personal savior and Lord.

As Obeying to God will not only lead us to an eternal life but, to the real happiness too, disobeying to God will not lead us only to eternal death but, to the lack of joyful life here on earth.

  • Second, Living righteous life will wholly lead us to joyful life. Determination and commitment to live the right life bears spiritual fruits among which joyful life is the one, (Galatians: 5, 22).

There is no a joyful person than who lives righteous life for the glory of God, and for the blessing of other people.

  • Third, devotion time on studying the scripture or God’s word with prayer will bear us fruits of contentment or joy in our life.

On the whole, the more we close to the Lord, the more we produce the fruit of the spirit, which is joy, love, peace, kindness, goodness…(Galatians: 5, 22) People need to maintain their good relationship with God, if they want to retain real happiness throughout their lives. Breaking the relationship with God is losing joyful life and losing our good spirit. If we lose our good spirit, it is going to be our first spiritual death. The person who loses the good relationship with God loses not only his joy but, also his eternal life. On the other hand, a person who has lost God’s spirit is an ill-spirited person even though he/she physically alive or walks a walk of worldly life, looks happy, dresses up smart, have wealth and health and a lot of friends around him. Living physically in flesh but dead in spirit is a corrupted life which is the gates of unhappiness, dissatisfaction, full of internal conflicting (with in) and external conflict, fighting (with others).

Conversely, it is not the end of the world if we have true mind and good heart to seek God’s mercy. The Bible says God give us right to seek him again and start over the good relationship with Him and with others, in order to live worthy life for His glory, for the blessing of others and for the joy and satisfaction of ourselves of course.

2. Compassion Precedes Joy

The compassion, or the care we have each other, which is not based on give and take, and obviously with no hypocrisy, will bring about real happiness too. But, first, as long as we have the good relationship with God, it is an inherent or an instinctive attainment to have good a relationship with other people too. If we say that we have the good relationship with God but not with other people, we do not understand the real nature of relationship or what good relationship means. Alternatively, we do not know that good relationship with God creates compassion to others. Our relationship with each other is not the same as the diplomatic or the political relationship of the nations in which it always based on ‘tit’ for ‘tat’ principle and with full of duplicity. Nevertheless, the real happiness is come when we have the good relationship with others which ultimately brings about joy.

Individuals, who have compassion to others, live right, seek a real happiness and satisfaction, and extend their heart to other persons without seeking for any opportunities. Compassion for them is superior than evolving in people life in the time of adversity only. Mother Teresa, the dignified catholic Christian nun and a Nobel Prize winner for her good deeds, for instance, has influenced the whole world by her compassion to other people. As she states the source of her compassion to others is nothing but, the love of the Lord, God’s love to people she truly displayed a highly regarded value for other people and her conviction to God. Mother Teresa once responded; her joy always comes from by sacrificing herself for others that is the good relationship she has with God and with people.

3. Real Relationship Matters

Human being without relationship is mediocrity. The whole world is on a quest for real relationship and then real happiness or a joy out of it. There may be worldly ways of relationship to bring about happiness and peace to people, like the current Israel and Palestine situations; however, do people really bring about real relationship or joy by themselves or using their wisdom? I would challenge you that how you could seek for real relationship and happiness by disregarding the main source of the joy and good relationship, which is God. Here come the misses or the failure and chaos or the messes. Some even say they have a good relationship with God while they still doing wrong. Do not be foolish guys; Joy only comes through the strengthening of our relationship with God and with each other. Jesus already teaches these that to determine real happiness in our life and beyond, for eternity, good or real relationship with the Almighty God and others people matters utmost.

Henceforth, the more real or good relationship we develop with God and with each other, the real happier, the better-off, the peaceful people we are where ever we live or work. In other word, good or real relationship with God and with each other gives the true feeling of being loved by God and others, which eventually brings joy and peace we need. In brief, a real happiness is nothing but, a matter of choosing to have a great relationship with God and with each other. Good and real relationship or connection carries true bond with love. Accordingly, the good affiliation both with God and with people around us produces a real happiness and peaceful life. ‘The more together the happy will be’ will no longer be a traditional saying, but will be a fact. ‘The good and real connection the happy will be’ for God blesses the true relationship. Are you are really searching for a joy and peace of life?  You go ahead and do more than talking. Take action upon your selfish desire. Give your life to God and to others. You will start enjoying peaceful and or joyful life.

 

Who is Unhappy Person?

Who is Unhappy Person? (By Yosef Degefi)

From ancient times to the present days, people all over the world argue over the source, the ways and the meaning of real happiness or joy. For case in point, the following three very distinguished individuals in their beliefs and workings put forward the definition and the ways to real happiness. The Apostle Paul, the prominent teacher of Gospel of Jesus Christ in his message to the Philippians Christians states that, “Rejoice in the Lord Always” (Phil 4/4). For Paul as a devoted spiritual leader the real happiness would always and only come through rejoicing in Christ Jesus anytime, anywhere no matter what is happening to life. In other words, Paul’s message clearly depicts that the real contentment originates from the Lord through close relationship with God. King Solomon of the Bible says the following. “Then I commended entertainment, because a man has no better thing under the sun, than to eat, and to drink, and to be joyous: for that shall abide with him of his labor the days of his life, which God gives him under the sun.” Eccl 8: 15…“For he shall not much remember the days of his life; because God answered him in the joy of his heart.” Eccl 5: 20 King Solomon believes that people can enjoy that comes through their hard work with trusting in the God.

On the other hand, Aristotle, the famous thinker and philosopher of the ancient Greece, defines happiness, “Happiness is prosperity combined with virtue”. According to Aristotle, wealth and high-merits of the human values are the only source of happiness. The third person is Bernard Show, a well-known contemporary writer, also talks over happiness and states the following. “We have no more right to consume happiness without producing it than to consume wealth without producing it”. Bernard Show counts on that human being need to produce their own happiness more than they need to produce their own wealth. He considers that people have no more right to consume happiness without producing it, as they have no right to consume wealth without creating it. Show’s belief seems that, die hard to collect as much happiness as possible, in order to get satisfaction out of your blood and sweat.

Which man among these three is telling the truth, so that, we could follow their principles Paul, Aristotle or Bernard Show? Let’s first see how God created human beings. God created human with four major fundamentals of life, Body, Spirit, Mind, and Emotion. Bible discusses all these four components of life in unity but in different ways. Retaining slight knowledge of the functions of these components of human beings may give some hint to understand about their relationship in the producing of a real happiness or joy. The first thing is that, knowing all four constituents are interrelated. One cannot live without the other in any case as far as life goes on earth. The human physical body or the flesh is the temporary shell, shelter for the rest of the three components. The flesh is the visible body that demands visible primary needs for existence, such as, food, cloth, protection and the likes.  According to the Bible, the physical body starts and ends its life here on earth. For the Bible says, “From it you were taken for you are dust, and to the dust you shall return” Genesis 3:19

Second, the human Spirit, it is the hidden, the invisible, or the out of sight, but the eternal being of a human.  Spirit is supposed to be holy and has a heavenly destination. Since Spirit is an eternal creature, according to Bible, its ends is not here on earth, either it is in Hell or in Heaven. As human physical body needs food for survival, human Spirit also needs its own spiritual ration through the connection in prayer to its creator, God the Almighty. The quest we ask who we are? Why God creates us? Or what we are doing here on earth? And where our final destination would be? Is there life after death? Etc. all makes the first move from the spirit. One peculiar thing about the spirit is that because of the sinful nature of the fallen world, and our flesh, Spirit resists to please God, although it constantly striving for eternity. Thus, not our Physical body, but, the Spirit who has the leading influence in the temporary life of human being here on earth. Human Spirit is also the ultimate decision maker of its destination. The destination would be either eternal death or everlasting life. Thus, it is up to people to decide which is upright for them, for salivation is both a choice and a gift given to all people from God.

The third is the human Emotion; it is a human sensation, feeling to express love, hate, anger, happiness, fears, anxiety, and etc. For instance, a feeling about someone or something may have an outcome of agitation or disturbance through our emotion. Emotion should not be suppressed. If emotion is suppressed it brings doubt, hate rage, revenge, etc. with an ultimate outcome of an emotional disorder or sickness. As a result individuals has to express their feeling to get relief through communicating with God in prayer and confession and also by explicitly but honestly and respectfully talking to people. It is clear that, feeling good brings happiness while feeling bad take along unhappiness. Thus, it is wise to understand that, a good and a bad feeling always displays our distance in relationship with God and with people.

The fourth is the human Mind, it is the mental, the intellect, the conceptual, the perceptual that always tries to figure out the ‘how’ etc. quests, pursues, expedites etc. As Mind is always logical, rational and reasonable it mainly seek for knowledge, wisdom, insight, intelligence and thoughtfulness of the ‘why’ etc. search for the satisfaction of the livelihood. The more knowledge or wealth human increase the more the behavioral changes is. However, the more independence and thoughtfulness takes place, the more the outcome of pretending not seeking God while the spirit withers inside. What makes Mind different from Body is that, Mind has the power to control over the physical Body.

TO BE CONTINUED…

How to Prevent Stroke?

By Yosef W. Degefi

How to Prevent Stroke?

      The reason why I have decided to conduct a research on the topic of “How to Prevent Stroke Disease?” is that, my mother, who was in her late 50’s, suddenly passed away from stroke few years ago. Her untimely and sudden death pushes me to study and find out prevention methods before this disease probably attacks other member of my parents, siblings. Mainly members of my parent need to know that there may be unsafe living habits that could eventually lead us to the possibilities of attacking by this deadly disease. Moreover, there is also an assumption in the society that stroke could be transmitted from parents to children, through family bloodline. In addition, my research would clarify how exercise, diet, good sleeping and living habit would help preventing from attacking by stroke disease. In general, is stroke a curable disease? If not, how do we prevent it? What are the prevention methods?

The primary thing I have done to conduct this research is that to collect as much information as possible from primary sources, medical professionals, like Doctors, and Nurses and also from secondary sources, internet-based medical information sources like medical articles and journals. My English Professor has initially directed and showed me how to search information on the web using the HACC library catalog. Consequently, I have searched many web sites before I stick to two most relevant information sources. These two web based sources are” Harvard Heart Letter” and “Health Source-Consumer Edition” medical journals. Regarding the primary sources, medical professionals, I have interviewed an RN (a registered nurse). Therefore, my research has entirely based on both primary and secondary sources.

According to “HopkinsHypertension.com”, medical journal, “stroke, sometimes is called brain attack. It occurs when an artery that supplies blood to part of the brain becomes or blocked or ruptures.” Once the blood vessel is ruptures in the brain of a human, it cases either death or disability. Hence, I have learnt the following key points to prevent a stroke. The first prevention method is losing weight. For those people of the BMI (the height and body proportionality of a person) are over 25, they have high risk in stroke. The second one is eating a healthy diet rich in fruits and vegetables and low in salt and saturated fat. The third one is become more active, physical activity for at least 30 minutes five to seven days a week. Quitting smoking is another prevention way of stroke. A medication to control blood pressure, blood cholesterol, and blood glucose is also helpful to control stroke. Very limited amount of alcohol consumption, knowing the warning sign of stroke are also very important to prevent stroke. In general, as prevention is better is cure it is very essential to focus on prevention than treatment using than above methods.

Reference

“Eleven Ways to Prevent Stroke. (Cover Story).” Harvard Heart Letter. 21 (7, 03, and 2011): 1-2. Academic Search Premier. Web. 23 Nov. 2011.

“Stroke.” Hypertension & Stroke (2011): 40-77. Health Source – Consumer Edition Web. 23 Nov. 2011.

ተስፋና ተስፈኝነት (በዮሴፍ ወርቁ ደግፌ)

ተስፋና ተስፈኝነት (በዮሴፍ ወርቁ ደግፌ)

ከተስፋም የተባረከውን ሰማያዊና ዘላለማዊውን ተስፋ፤ ተስፋ የምናደርግ እኛ፤ በዚህችም ምድር አጭር ዘመናችንም በነገር ሁሉ እግዚአImageብሄርን ተስፋ በማድረግ የምንኖር እኛ፤ ተስፋንና ተስፈኛነት በክርስትና ህይወት ካልመዘንነው በስተቀር፤ ኑሮአችን ባዘመመ ቁጥር፤ በስጋት ብዛት እና በተስፋ መራቅ ነፍሳችን ዝላ በኑሮአችንም ደስታና ሰላም በማጣት፤ በእግዚአብሄር ላይም ልናጉረመርም እንችላለን። እግዚአብሄርንና የተስፋውን ቃል በመጠራጠር ወይም በመርሳት ተስፋ የቆረጠ ህይወት ወይም የጥርጣሬ ህይወትን የምንኖር ከሆነ ደግሞ፤ ከሰዎች ሁሉ እጅግ ጎስቋሎች እንደሆንም መዕሀፍ ቅዱስ አስተምሮናል። እግዚአብሔርን በመተማመን የሚጠባበቁ ሀይላቸውን ያድሳሉ እንደ ንስር በክንፍ ይበራሉ፤ ይሮጣሉ፤ አይታክቱም፤ አይደክሙም፤ በማለት ተስፋችንን እያለመለምን እንድንኖር ብቻ ነውና ፈቃዱ።

ያለ-ምግብ ለ…ቀናት ያህል፤ ያለ-ውሃ ለ…ቀናት፤ ያለ-አየር ደግሞ ለ…ሰከንዶች ያህል ብቻ የሰው ልጅ ለመቆየት እንደሚችል የሚናገሩት ሰዎች፤ ያለ-ተስፋ ለምን ያህል ጊዜ ለመቆየት እንደሚቻል ግን ሲናገሩ አልሰማሁም። ምክንያት ሊሆን የሚችለው ራዕያቸውም ሆነ ዕቅዳቸውም ተግባራቸውም ጭምር ምድራዊና ጊዜያዊ ብቻ ስለሆነና ከምድር በላይ ሌላ ተስፋ ስለማይታያቸው ብቻ ነው። የምድር ላይ ተስፈኞች ከምድራዊ ነገር በላይ ስለ ተስፋ ማሰብ፤ መንፈሳዊውና የእግዚአብሄርን ነገር ማሰብ ስለሚሆንባቸው፤ በጉድለታቸው፤ እየታበዩ መኖርን ይመርጣሉ። ነፍሳቸውም አምላክቢስነታቸውን ስለምታንዐባርቅ ዘላለማዊው ተስፋ ተሰውሮባቸዋል፤ ምድራዊነትና  ስጋዊነትም እየጎተታቸው ለአጭር ዘመንም ቢሆን ምድርን የሙጥኝ ብለው ይኖራሉ። ነገር ግን እነዚህ ሰዎች በአንድ ነገር ላይ (በምድር) ሙሉ በሙሉ ተስፋ ማድረጋቸውን ልብ እንበል።

ተስፋ ግን ምንድነች? በሃገር ቤት እያለሁ በተመለከትኩት አንድ ኢ-መንፈሳዊ ቲአትር ላይ ተስፋ ርቆ የተሰቀለ ዳቦ ነው በማለት አንደኛው ተዋናይ እንደተናገረው ተስፋ አስቆራጭ አባባል፤ ተስፋ የማይደረስባትና የማትጨበጥም አይደለችም። ተሰፋ ከእምነት ጋር በእጅጉ ይዛመዳል። ይኸውም ተስፋ ማለት የምንፈልገውን ነገር ሁሉ ሳይሆን፤ በርግጥ የሚያስፈልገንን፤ ነገርግን አሁን ለማግኘት ያልቻልነውን፤ አንድ ቀን ግን በተጨባጭ ልናገኘው እንደምንችል፤ በሙሉ ልብ በእምነት ያለጥርጣሬ መጠበቅ ማለት ነው። በእንዲህ አይነቱ ተስፋ መኖር፤ ወይም ተስፋን በትዕግስት የመጠበቅ ስጦታና ችሎታ ግን በእውቀት ወይም በገንዘብ ብዛት ወይም እንዲሁ ዝም ብላ የምትገኝ ሳትሆን፤ ከፅኑ ዕምነት የተነሳ በሁሉ ላይ ጌታና ገዢ ከሆነው ከእግዚአብሄር ብቻ የምትመጣ ናት።

እግዚአብሄርን አምላካቸው ላደረጉ ሁሉ፤ ተስፋ ተስፋ ብቻ አይደለችም። ሀይልና ጉልበትም ጭምር እንጂ። እግዚአብሔርን በመተማመን የሚጠባበቁ ሀይላቸውን ያድሳሉ…ይሮጣሉ፤ አይታክቱም፤ አይደክሙም በማለት ህያው ቃሉ ሲያስተምረን ማዕከል ያደረገው እኮ በዋናነት ተስፋን ቢሆንም፤ ተስፋ ጉልበትም፤ ሀይልም እንዲሁም ትዕግስትም፤ ፅናትም እነደሆነችም ያሰየናልና። በመሆኑም ተስፋችን ሙሉና (ፍፁም) ትርጉም ያለው  የሚሆነው በእግዚአብሄር ላይ ታምነን ስንጠብቅ ብቻ እንደሆነ ማወቅ ብቻ ሳይሆን ማመንም አለብን።

በኢትዮጵያ የኢኮኖሚ እድገትና ሰማይ በወጣው የኑሮ ውድነት ሳቢያ ከቄሱ ትንቢታዊ መጣጥፍ ጋር አያይዤ ስዕፍ፤ ተጠራጣሪ (pessimist) በመሆን፤ ሌሎች  ተጠራጣሪ እንዲሆኑ በመፈለግም አይደለም። ነገርግን ተስፋችንን ለመውረስ ግብታዊና ስሜታዊ እንዲሁም ደግሞ ተአምር ብቻ ጠባቂ ሳንሆን፤ እውነትንና መሰረታዊ ችግራችን አስቀድመን ብናውቅ ችግሩ በምንና እንዴት እንደሚፈታ መንገዱን በማቅለል ይጠቅመናል፤ ከስሜታዊነትና ከግብታዊነትም ያርቀናል ለማለት ያህል ብቻ ነው። መንግስታትም እየሰራን ነው እንጂ እያጠፋን ነው መቸም ቢሆን ሊሉ አይችሉም፤ ምክንያቱም መቸም ቢሆን ስልጣን የሚይዙት እንሰራለን እንጂ እናጠፋለን በማለት ስላይደለ። እኛ ግን ሁሉንም የምናይበትና የምንለካበት የእግዚአብሄር መነዕር (መንፋሳዊ ዕይታ) ስላለን ሁሉን የምንመረምርበት ጥበብ ተሰጥቶናል። ደግሞም በሁሉ ላይ ስልጣን ያላት የእግዚአብሄር መንግስትም በግልም ይሁን በህብረት በሀገርም ይሁን በአህጉር ወይም በአለምአቀፍ ተስፋችን ላይ ከመስራትም ተአምርም ቢያስፈልግ ከማድረግም መቸም ቢሆን ሊያቅባት የሚችል ነገር እንደሌለም እናምናለን ።

ተስፋን እንዴት እንመለከታታለን? ስለተስፋ፤ ሰላአካሄጅዋ ትግሰት፤ እያንዳንዳችን ምን አይነት አመለካከት እንዳለን ማወቅ፤ የሌሎችን ሀሳብ በጭፍኑና በደምሳሳው እንዳንጠላና እንዳንገፋፋ ሲረዳን፤ አመለካከታችንም በእግዚእሄር ቃል በማረቅም ተስማምተንም አብረን እንድንሰራ ይረዳናል። ይኸውም አንዳንዳችን ተስፈኞች ወይም መልካም ነገር ይሆናል የምንል (optimist) ስንሆን፤ አንዳንዶቻችን ደግሞ ተጠራጣሪዎች (pessimist) ወይም ተሰፋ ቆራጮች (ጨለምተኞች) ነን። ቀሪዎቻችን ደግሞ በድርጊት (realist) በተጨባጭ የምናም ልንሆን እንችላለን። ነገር ግን ስለተስፋ ወይም ስለመጭው ሕይወት፤ እድል፤ ፈንታ የተለያየ ስሜትና አመለካከት ቢኖረንም ቅሉ አብረን ለመስራትና ለመኖር ግን ሊያቅተን አይገባም። እንዲያውም የተለያየ የአመለካከት ተስፋ መኖር ጤናማ እድገትን ሲያመጣና ሲያለማ እንጂ፤ ሲያፈርስ እንዳልታየ የሰለጠነው የአለም ክፍል ጥሩ ማስረጃችን ነው። ክርስትናም ይህንን ያስተምራል፤ በክርስቶስ አንድ የሆንን ሁሉ በነገር ሁሉ አንድ አይነት አመለካከት ሊኖረን አይችልም፤ የተለያዩ ብልቶች ነንና።

ከኢትዮጵያ የኖሮ ውድነት የተነሳ በኑሮ ተስፋ ለመቁረጥ የሚዳዳው ክርስቲያን ካለ፤ ይህ ከክርስቲያናዊ ህይወት የሚመነጭ ባህርይ አለመሆኑን በርግጠኛነት መናገር አለብን። ይኸውም “ክርስቲያን ተስፋ አይቆርጥም” ከሚባለው ልማዳዊ አባባል በመነሳት ሳይሆን፤ መሰረቱን በአለቱ በክርስቶስ ላይ ያደረገው ሰው ሁሉ ተስፋቢስ ወይም ተስፋ ቆራጭ ባለመሆኑ ብቻ ነው። የክርስቲያን ሕይወት ስኬት የሚለካውም በምድር ኑሮ መሳካትም አለመሆኑን የምንዘነጋ አይመስለኝም። እናም እኛ ከዚያች ምድር የተፈጠርንና ከህዝቡም 99.99% ያህል የምንሆነው በሙሉ ራሳችንን እንደ የምድር ጎስቋሎች/መከረኞች አድርገን የምናይና በዚያም ያለተስፋ የምንኖር ከሆነ የቱጋ ነው እምነታችን? የኛ መመሪያ መሆን ያለበት መዕሀፍ ቅዱስ ከሆነ፤ መዕሀፍ ቅዱስ ደግሞ የሚለንን ነን ካልን፤ መዕሀፉ የሚለን ከብዙ በጥቂቱ እንደሚከተለው ነው።

  • እግዚአብሔርን በመተማመን የሚጠባበቁ ሀይላቸውን ያድሳሉ እንደ ንስር በክንፍ ይበራሉ፤ ይሮጣሉ፤ አይታክቱም፤ አይደክሙም፤
  • በምድር ተቀመጥ ታምነህም ተሰማራ የልብህን መሻት ሁሉ እግዚአብሄር ይሰጥሀል፤
  • ያለአለ እግዚአብሄር ፈቃድ የበላ ደስ ብሎትም ተድላን የቀመስ ማነው?
  • ጎለመስሁ አረጀሁም ፃድቅ ሲጣል ዘሩም ተርቦ እህል ሲለምን አላየሁም፤
  • ፃድቅ ግን በእምነት በህይወት ይኖራል፤
  • በእሳት መካከል እንኳን ብራመድ አንተ ከእኔ ጋራ ነህና ክፉን አልፈራም፤
  • በሰው ልብ ብዙ ሃሳብ አለች የእግዚአብሄር ሐሳብ ግን ትፀናለች፤

በሌላ በኩል ደግሞ ተስፋችንን ለመጨበጥ ወይም ከእግዚአብሄር ዘንድ የተስፋ ቃልኪዳን ለመቀበል ከፈለግን፤ እኛም የህብረት ቃልኪዳንም ከእርሱ ጋር ማድረግ እንዳለብን ማወቅ ብቻ ሳይሆን ማድረግም አለብን። ይኸውም–የተስፋ ቃልኪዳንና የህብረት ቃልኪዳንን የተያያዙና የማይነጣጠሉ በመሆናቸው ነው። ምሳሌ–“የጌታን ስም የሚጠራ ይድናል” የሚለው የተስፋ ቃልኪዳን ሲሆን፤ “የጌታን ስም የሚጠራ ሁሉ ከአመዕ ይራቅ” የሚለው ደግሞ የህብረት ቃል ኪዳን ነው። በአመፅ የምንኖር ከሆነ ግን በመጀመሪያ ከእግዚአብሄር ጋር ፈፅሞ ህብረት ስለሌለን፤ ተስፋም ከእርሱ ዘንድ ሊኖረን አይችልም። ስለዚህ እንደ ተስፋ ቃልኪዳኑ የጌታን ስም በመጥራት ለመዳን የሚፈልግ ሁሉ፤ ከአመዕ በመራቅ ከጌታ ጋር ህብረት ማድረግ አለበት እንጂ፤ በአመፃ ቀጥሎ ከጌታ ጋር ህብረት አለኝ በማለት የጌታን ስም ሲጣራ ቢውል ሊድን አይችልም።

ባጠቃላይ የልቡን መልካም መሻቶች ሁሉ እግዚአብሄር እንዲሰጠው የሚፈልግ ክርስቲያን፤ በምድር ላይ በሚኖርበት ዘመን ሁሉ ተስፋ ሳይቆርጥ በእግዚአብሄር ታምኖ እና ከእግዚአብሄር ጋር ህብረት በማድረግ መኖር አለበት ማለት ነው። የመፅሀፍ ቅዱሶቹ ዳንኤልና ዮሴፍም ይህንን ያደረጉ ናቸው። ሰው አመፃ ቢያደረግባቸው እንኳን በማጉረምረም ወይም በአመፃ መልስ አልሰጡም። በመሆኑም ዳንኤልና ዮሴፍ ከእግዚአብሄር ጋር የህብረት ቃልኪዳናቸውን ጠብቀው ስለኖሩ የተስፋ ቃልኪዳናቸውን ለመጨበጥ ችለዋል። እናም የኢትዮጵያ ኑሮ ሰማይ ቢወጣ እግዚአብሄር ስለማያውቅና ህዝቡን ስለረሳ አይደለም። በዚያም የኑሮ መከራ ውስጥ ቢሆን ሊያኖርና ሊያሳልፍስ እንደሚችል ስለሚያውቅ፤ ወይም ደግሞ ታሪክን ሊገለብጥ እንደሚችል በራሱ ስለሚተማመን ብቻ ነው። በእርሱ በእግዚአብሄር ሁሉን ችሎ ሁሉን በሚያስችል፤ በማይለወጠውና ፀንቶ በሚያኖረው ተስፋ በማድረግ መኖር ስንጀምር፤ ያንዜ ተስፋንና ተስፈኞችን ማገናኘት እርሱ ያውቅበታል። የህብረት ቃልኪዳናችንን ከእርሱ ጋር  በማድረግ የተስፋ ቃልኪዳናችንን እንድንወርስ ጌታ በምህረቱና በፍቅሩ ይርዳን።

አሜን